بررسی تاثیر عوامل بوم‌شناختی بر پراکنش و صفات مورفولوژیکی گیاه دارویی و صنعتی اِسپرک (.reseda lutea l) در مراتع شهرستان داراب

پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر عوامل بوم‌شناختی بر پراکنش و صفات مورفولوژیکی گیاه دارویی و صنعتی اِسپرک (reseda lutea l.)  در مراتع شهرستان داراب انجام شد. دو رویشگاه انتخاب و در هر رویشگاه 2 ترانسکت مستقر و در راستای هر ترانسکت 10 پلات 2×1 مترمربعی برداشت شد. در هر پلات، مشخصه‌های تعداد پایه، تاج‌پوشش و ارتفاع بوته و تعداد 40 نمونه خاک از عمق ریشه‌دوانی گیاه، جهت تعیین ویژگی‌های خاک برداشت شد. به منظور بررسی رابطه صفات مورفولوژیکی، تراکم و پوشش با خصوصیات خاک، از روش‌های چندمتغیره رسته‌بندی استفاده شد. از روش آنالیز افزونگی (rda) به‌عنوان روش خطی برای رسته‌بندی صفات مورفولوژیکی با عوامل محیطی استفاده شد. تمامی محاسبات آماری برای انجام رسته‌بندی با استفاده از نرم‌افزار canoco نسخه 5 انجام گردید. نتایج نشان داد درصد پوشش و تراکم گونه اسپرک به‌ترتیب 32.27 درصد و  5.8 پایه در مترمربع است. میانگین فاکتورهای ارتفاع گیاه، قطر تاج پوشش، طول گل‌آذین و تعداد شاخه گل‌دهنده به‌ترتیب 55.37، 71.65، 35.42 و 63.67 سانتی‌متر است. اسپرک در خاک‌هایی متمایل به اسیدی (7.75 -6.1)، با میانگین هدایت الکتریکی 0.62 دسی‌زیمنس بر متر و با میانگین درصد کربن آلی 0.45 پراکنش دارد. میزان پتاسیم از 110 تا 389 میلی‌گرم بر کیلوگرم، میزان فسفر از 6 تا 21 میلی‌گرم بر کیلوگرم متغیر است. اسپرک در دامنه ارتفاعی 1124 تا 1225 متر با میانگین 1179.43 متر پراکنش دارد. ارتفاع گیاه و قطر تاج پوشش بیشتر تحت تاثیر سیلت و کربن آلی خاک و کمتر تحت تاثیر پتاسیم و فسفر خاک قرار دارند. تعداد شاخه گل‌دهنده، تراکم و تاج پوشش بیشتر تحت تاثیر ec خاک و کمتر تحت تاثیر ارتفاع است. نتایج حاصل از پژوهش حاضر می‌تواند جهت بررسی رشد این گونه در عملیات اصلاح و احیاء مراتع در مناطق مشابه، مورد توجه مدیران منابع‌‌ طبیعی قرار گیرد.

investigating the impact of ecological factors affecting the distribution and morphological traits of the medicinal and industrial plant reseda lutea l. in the rangeland of darab city

the present study was conducted to investigating the effect of ecological factors on the distribution and morphological traits of reseda lutea l. as a medicinal and industrial plant in rangeland of darab. two habitats were selected, and two transects were established in each habitat, ten plots with 2x1 m2 were established. in each plot the number of spurs, the canopy cover and the height of the spurs, and 40 soil samples were taken from the depth of plant rooting to determine soil characteristics. in order to investigate the relationship between morphological traits, density and cover with the soil properties of the habitats, multivariate ranking methods were used. redundancy analysis (rda) method was used to rank morphological traits with environmental factors. all statistical calculations for ranking were done using canoco software version 5. the results showed that the coverage percentage and density of the r. lutea are 32.27% and 5.8% respectively. the average of plant height, canopy diameter, inflorescence length and the number of flowering branches are 55.37, 71.65, 35.42 and 63.67 cm, respectively. spurs is distributed in acidic soils (6.1-7.75), with an average electrical conductivity of 0.62 ds/m and an average of organic carbon of 0.45. the amount of potassium and phosphorus ranges from 110 to389 and 6 to 21 ppm. spurs is distributed in the altitude range of 1124 to 1225 meters with an average 1179.43. height and canopy diameter are more influenced by silt and soil oc and less influenced by potassium and phosphorus. the number of flowering branches, density and canopy cover are more influenced by ec and less influenced by height. the results of this study can be used into consideration by natural resource managers in order to investigate the growth of this species in the improvement and restoration of rangeland in similar areas.