تحلیلی بر سطح توسعه‌یافتگیِ مناطق شهری مشهد از منظر کامیابی شهری

هدف: یکی از مفاهیمی که طی سال ‌های اخیر به‌مثابه راهکاری برای چاره‌ جویی چالش‌ های برآمده از روند روزافزون شهرنشینی و راهی برای حصول شهرها به سمت پایداری مطرح ‌شده، مفهوم کامیابی شهری بوده است. کامیابی شهری به‌مثابه رویکردی کل ‌نگر و جامع محسوب می ‌شود که موفقیت، سلامتی، پیشرفت و بهروزی را توصیف می‌ کند و با ارتقای کیفیت اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و زیست‌محیطی، زمینه لازم برای زیست ‌پذیری و پایداری شهرها را فراهم می ‌آورد. شهر مشهد به‌مثابه دومین کلان‌شهر پرجمعیت کشور و مناطق شهری آن در شرایطی ناهمگن و نامتعادلی از منظر پیشرفت، رفاه و کامیابی قرار دارند. بدین ترتیب، این پژوهش در راستای سنجش و تحلیل سطح توسعه ‌یافتگی مناطق شهری مشهد از منظر مولفه‌ها و شاخص ‌های تلفیقی کامیابی شهری انجام‌ گرفته است.روش و داده: پژوهش حاضر از نوع کاربردی و به‌صورت توصیفی- تحلیلی انجام‌گرفته است. داده ‌های موردنیاز این پژوهش از ابزار پرسشنامه گردآوری‌شده و نتایج حاصله از آن با استفاده از تحلیل خوشه‌ ای و تکنیک تاپسیس مورد تجزیه‌ وتحلیل قرار گرفته است.یافته‌ها: یافته‌ های این پژوهش نشان می‌ دهد که مناطق شهری مشهد از منظر کامیابی شهری، در شرایط ناهمگن و نامتعادلی قرار دارند. طوری که منطقه 1 در سطح نسبتاً بسیار مطلوب، مناطق 8، 9 و 13 در سطح مطلوب، مناطق 2، 3، 6، 10، 11 و 12 در سطح نسبتاً مطلوب و مناطق 4، 5 و 7 در سطح نسبتاً نامطلوب از این حیث قرار گرفتند و در این ‌بین، مناطق 1، 13 و 9 در قیاس با سایر مناطق از کامیابی بیشتری برخوردار بوده و مناطق 7، 5 و 4 از این حیث در رتبه ‌ی آخر قرار گرفته ‌اند.نتیجه‌گیری: نتایج نشان می‌ دهد که هرچند تمامی مناطق شهری مشهد از درجه کامیابی حداقلی برخوردار بوده؛ اما با این‌ وجود، بیشتر این مناطق از منظر کامیابی شهری در شرایط مطلوبی قرار ندارند که این مسئله نیازمند توجه مسئولان و مدیران شهری شهر مشهد است.نوآوری، کاربرد نتایج: چارچوب سنجشی این پژوهش از جامعیت بیشتری برخوردار بوده و همچنین در سطح شهر مشهد نیز، مسئله کامیابی شهری مورد توجه قرار نگرفته است.

an analysis of the level of development of urban regions of mashhad from the point of view of urban prosperity

aim: urban prosperity has emerged in recent years as a comprehensive solution to the challenges of rapid urbanization and a pathway toward sustainable cities. it encompasses aspects such as success, well-being, and quality of life across economic, social, political, and environmental dimensions. as iran’s second-largest metropolis, mashhad faces significant disparities among its urban regions in terms of development, welfare, and prosperity. this study aims to assess and analyze the development levels of mashhad’s urban areas based on integrated urban prosperity indicators.material method: the current research is applied and descriptive-analytical. the data required for this research were collected using a questionnaire tool, and the results were analyzed through cluster analysis and the topsis technique.finding: the findings of this research indicate that the urban regions of mashhad are characterized by heterogeneous and unbalanced conditions in terms of urban prosperity. region 1 was at a relatively very favorable level; regions 8, 9, and 13 were at a favorable level; regions 2, 3, 6, 10, 11, and 12 were at a relatively favorable level; and regions 4, 5, and 7 were at a relatively unfavorable level in this respect. meanwhile, regions 1, 13, and 9 have been more prosperous compared to other regions, and regions 7, 5, and 4 have been ranked last in this regard.conclusion: the results show that although all urban regions of mashhad have a minimum degree of prosperity, most of these regions are not in favorable conditions from the perspective of urban prosperity, which requires the attention of mashhad city officials and managers.innovation: the measurement framework of this research is more comprehensive, and at the level of mashhad city, the problem of urban prosperity has received less attention.