an eco-linguistic study on plants (a case study on plant entries in farhang-e bozorg-e sokhan)

Eco-linguistics concerns linguistic expressions that can improve the way human beings deal with their ecosystem. to reiterate, the connection between human language and the environment in which he lives has been a matter of curiosity for years. however, there has remained a question of whether it is nature including the ecosystem in a particular area that has effects on human language or vice versa. the next question which springs into mind would be the quality of the mentioned correlated link (i.e. language and nature) not to mention how these two sides can influence each other. regarding the effects of language on human attitudes, and dictionaries as a main source of culture, the current study has selected all entries related to plants listed in “farahng-e bozorg-e sokhan”. based on studying 75,000 main entries, 1,312 entries related to plants have been extracted. then, they were categorized based on botanical definitions as well as the parts of their body such as “wood, trunk”, “flower, blossom”, “fruit, nut”, “kernel, seed”, “nectar, syrup”, “leaf, vegetable” and “powder, or pollen”. after that, all entries’ usages as mentioned in the dictionary whether being beneficial for humans in the form of “food”, “medicine”, “industrial and decorative use” or being detrimental to humans in the arrangement of “drug, poison, and weed or wild plant” were analyzed according to an ecolinguistic perspective. on the basis of findings, 82 percent of definitions were positively or negatively humanized, while less than 18 percent were neutral in which plants were regarded as independent entities regardless of human benefits. on account of the tangible data in the findings of the study, it seems to be fair to say that human beings directed their attitude towards plants mostly for their own benefits and usages, the notion which was introduced conspicuously in the definitions of plants.

مطالعه زبانشناختی زیست بومی درباره مدخل های گیاهان در فرهنگ‌نامه «کتاب بزرگ سخن»

پژوهش حاضر با نظر به اهمّیت حفظ زیست‌بوم، و با توجّه به تأثیر «زبان» و نقش آن درشکل‌دهی رفتارهای انسانی درتعامل با محیط پیرامون خود، باانتخاب فرهنگ‌نامه‌ها به عنوان یکی ازمنابع مهم مؤثّر بر شناخت و فرهنگ بشری، به تحلیل تعاریف ارائه شده در هشت جلد فرهنگ‌نامه «کتاب بزرگ سخن» به کوشش حسن انوری پرداخته و با استخراج تمام مداخل مرتبط با حوزۀ مفهومی گیاهان از این مجموعه، تعاریف ارائه شده در ذیل این مداخل را براساس ملاک‌های چندگانۀ کمّی و کیفی و در چهارچوب نقد زیست‌بوم‌گرا مورد تحلیل قرارداده است. بامطالعه و بررسی تعداد 75000 مدخل این فرهنگ‌نامه، تعداد 1312 مدخل مرتبط باحوزۀ مفهومی گیاهان استخراج شده، و تعاریف ارائه شده براساس طبقه‌بندی زیست گیاهی در سه دستۀ «درخت، درختچه، بوته» و «گیاه، علفی» به عنوان گیاهان آونددار ازسویی، و «خزه، جلبک، سرخس» به عنوان گیاهان غیرآونددار ازسوی دیگرطبقه‌بندی شدند. سپس هر مدخل براساس اجزاء مورد توجّه در ارائۀ تعریف درهفت طبقه 1«چوب/ تنه/ ساقه/ پوست»، 2«گل/ شکوفه»، 3«میوه/ مغز»، 4«هسته/ دانه/بذر/روغن»، 5«صمغ/ شیره/ شهد»، 6«شاخه/ برگ/ سبزی»و 7«پودر/ گرد/ پرز/ کرک/ الیاف» تحلیل شده و درنهایت براساس ملاک‌های زبانشناسی زیست‌بوم‌گرا، هر یک تعاریف براساس ملاک‌های انسان‌گرایانه‌ای مانندکاربرد «دارویی/ درمانی»، «خوراکی/ ادویه»، «تجاری/علوفه دام/ صنعتی»، «زینتی/معطر»، «مخدّر/سمّی/علف هرز»، «پرورشی یا خودرو/وحشی/جنگلی» و «بسط ویژگی‌های انسانی» تحلیل‌ گردیدند. نتایج حاصل از تحلیل کمّی و کیفی مداخل مرتبط با حوزۀ مفهومی گیاهان در این پژوهش، نشان‌دهندۀ آن است که از مجموع مداخل مورد بررسی، بیش از 82 درصد نمونه‌ها، بر اساس نگاه انسان‌مدارانه، مفهوم‌سازی گشته‌اند.