اصول تحول روان‌شناختی بر اساس حکمت متعالیه

هدف از این پژوهش، دستیابی به اصول تحول روان‌شناختی بر اساس حکمت متعالیه است. پژوهش حاضر با روش کیفی از نوع تحلیل محتوا می‌باشد؛ همچنین داده‌ها از طریق مطالعه و فیش‌برداری از کتب، مقالات و نیز استفاده از کتابخانه‌های الکترونیک جمع‌آوری و طبقه‌بندی گردیده است. نتایج پژوهش حاکی از این است که بر اساس حکمت متعالیه می‌توان به سه دسته از اصول تحول روان‌شناختی دست یافت: دستۀ اول اصول حاکم بر روند تحول روان‌شناختی شامل تدریجی بودن، مراتبی بودن، سیر از ساده به پیچیده، پیوستگی، تفاوت در آغاز و امتداد، وابستگی به بدن، نقش مخاطرات، الگومندی و قابل پیش‌بینی، دارای ابعاد متنوع؛ دستۀ دوم اصول حاکم بر جهات تحول روان‌شناختی شامل مبدا و مقصدی الهی، کمال‌محوری و همبستگی منفی با تحول بدنی؛ دستۀ سوم اصول حاکم بر میزان تحول روان‌شناختی شامل وجود تفاوت‌های فردی و اختلاف سرعت میزان تحول در مراتب مختلف. پذیرش اصول تحول روان‌شناختی مبتنی‌بر حکمت متعالیه، علاوه بر تغییر در نوع نگاه پژوهشگر به تحول انسانی، روش و منابع مطالعاتی وی را در پژوهش‌های تحولی دگرگون ساخته به‌تبع آن گستره، اهداف و روش دانش روان‌شناسی تحولی نیز در قلمروهای گوناگون متاثر خواهد کرد.

the principles of psychological development based on transcendent wisdom (ḥikmat al-mutaʿāliyah)

this qualitative content analysis explored the principles of psychological development based on transcendent wisdom (mulla sadra’s philosophy). data from books, articles, and e-libraries were categorized. the research results indicate that, based on transcendental wisdom, three sets of principles of psychological transformation are identified: 1. the principles governing psychological development process, including gradualness, hierarchical stages, progression from simple to complex, continuity, differential onset/extension, bodily dependence, role of hazards, pattern and predictability, multidimensionality. 2. the principles governing psychological development orientations, including divine origin/destination, perfection-orientation, inverse correlation with bodily development. 3. the principles governing psychological development rate, including individual differences, variable speed across hierarchical levels. accepting these principles reshapes researchers’ perspectives on human development, transforming their methodologies and research resources and expanding the scope/goals of developmental psychology in different areas.