تکوین و تحول مفهوم دولت در دوره‌ی جمهوری اسلامی (1368-1358)

هدف: هدف اصلی مقاله حاضر این است که مفهوم دولت و عناصر قوام بخش آن در دوره ی جمهوری اسلامی (1368-1358) در چه پروسه ای تکوین و تحول یافته است؟روش شناسی پژوهش: در این پژوهش با استفاده از روش هرمنوتیک قصد کوئنتین اسیکنر، با بازآفرینی محیط فکری و سیاسی، مسئله ی اصلی این دوره برجسته و سپس استدلال و باورهای نخبگان سیاسی-مذهبی در خصوص عناصر تشکیل دهنده ی دولت مورد بررسی قرار می گیرد.یافته ها: به لحاظ تاریخی، سه مفهوم دولت در ایران معاصر تجربه شده است: دولت مشروطه، دولت مطلقه ی پهلوی و دولت جمهوری اسلامی. یافته‌ها نشان می دهد که در دوره ی جمهوری اسلامی (68-58)، برخلاف محیط فکری و سیاسی سال 1358، که خبرگان راه برون رفت از مسئله ی استبداد استعماری را در قاعده ی «عدم تمرکز» می‌دانستند، در سال 1368 مسئله ی اصلی توزیع بیش از حد قدرت و پراکندگی نیروها بود.نتیجه گیری: نتایج این پژوهش نشان می دهد که ایده ی دولت در دوره ی جمهوری اسلامی، با محوریت اسلام سیاسی، از وضعیت شورایی، تمرکز گریز و توزیع قدرت در میان نهادها به سمت شورازدگی و یکپارچگی قدرت تحول پیدا کرده است. این رویکرد نتیجه ی تجربه ی ناموفق ده‌ساله ی شیوه ی حکمرانی شورایی در کشور و فضای حاکم بر شورای بازنگری قانون اساسی بود که هر طرحی با معیار تمرکز ارزیابی می شد. ثمره ی این تغییر، حذف شورای رهبری، شورای عالی قضایی و مقام نخست‌وزیری از قانون اساسی و تزریق تمرکز به آن بود.