بررسی تاثیر کیفیت‌های کالبدی بر حس دل‌بستگی افراد به مکان در فضاهای مسکونی؛ مطالعه موردی: مجتمع مسکونی لاکانشهر رشت

هدف: هر مکان جغرافیایی دارای مشخصه‌های متفاوت با سایر مکان‌ها است. شناخت مشخصه‌های یک مکان به دلیل کاربردشان در طراحی و تاثیری که بر انسان دارند از موضوعات مهم برای معماران و طراحان است. برای شناخت یک مکان لازم است کیفیت آن بررسی و سنجیده شود. ازجمله مفاهیم مطرح در رابطه میان انسان و مکان، حس دل‌بستگی است. این حس به‌عنوان پیوندی عاطفی میان انسان و مکان است. حس دل‌بستگی علاوه بر اینکه موجب احساس امنیت و آرامش می‌شود، تمایل افراد به حضور و فعالیت در آن مکان را نیز افزایش خواهد داد که نشان‌دهنده اهمیت موضوع دل‌بستگی است. هدف بررسی امکان ارتقای حس دل‌بستگی ساکنان به مکان از‌طریق بهبود کیفیت‌های کالبدی است.روش پژوهش: فرض بر ‌این است که کیفیت‌های کالبدی موجب ارتقای حس دل‌بستگی به مکان می‌شوند. این پژوهش، مطالعه‌ای توصیفی-تحلیلی و پیمایشی است. مجتمع مسکونی لاکانشهر در شهرستان رشت به‌عنوان محدوده موردمطالعه انتخاب شد. داده‌ها در بخش نظری، از‌طریق مطالعه مقاله‌ها و کتاب‌ها و در بخش جمع‌آوری اطلاعات مربوط به چگونگی کیفیت‌های کالبدی مجتمع مسکونی، از‌طریق مشاهده میدانی و پرسش‌نامه گردآوری ‌شده‌اند. برای تحلیل داده‌های مذکور از روش رگرسیون چند‌متغیره در نرم‌افزار spss20 استفاده ‌شده است. در بررسی نمونه موردی، سوالات در سه بخش مطرح شد: دل‌بستگی ساکنان به مکان زندگی‌شان تا چه میزان است؟ میزان رضایت ساکنان به‌عنوان مولفه مشترک سنجش حس دل‌بستگی و کیفیت کالبدی چگونه بوده است؟ همچنین از ساکنان پرسیده شد هر یک از کیفیت‌های کالبدی تا چه میزان باعث ارتقای حس دل‌بستگی‌شان به مکان می‌شود؟یافته‌ها: بر اساس مبانی نظری رضایتمندی، مولفه مشترک برای سنجش کیفیت کالبدی و حس دل‌بستگی است. کیفیت‌های کالبدی با مولفه‌های سازمان‌دهی و دسترسی، فضای باز و سطوح سبز، ویژگی‌های معماری ساختمان، دید ‌و ‌منظر تقسیم‌بندی شدند.نتیجه‌گیری: نتایج پرسش‌نامه‌ها ضمن تایید فرضیه، رابطه‌ای قوی میان کیفیت‌های کالبدی و حس دل‌بستگی افراد به مکان را نشان می‌دهند و گویای آن هستند که میزان رضایت ساکنان مجتمع مسکونی لاکانشهر از مسکن خود در سطح مطلوب است. کیفیت‌های کالبدی ازجمله تراکم ساختمان، تعداد بلوک‌ها، دید و منظر، الگوی مسیر، نظارت و اختیار، بافت و تضاد مصالح به‌کار‌رفته در نما، صدا، حس تعلق، نفوذپذیری، محصوریت، حجم ساختمان، تنوع بصری، اندازه مکان و رنگ به ترتیب بیشترین تاثیر را بر ارتقای حس دل‌بستگی داشته‌اند.

investigating the effect of physical qualities on people's sense of attachment to a place in residential spaces; case study: lakanshahr residential complex, rasht

objective: every geographical place has different characteristics from other places. knowing the characteristics of a place is one of the important issues for architects and designers because of their use in design and the impact they have on people. among the concepts raised in the relationship between man and place is the sense of attachment. this feeling is an emotional bond between a person and a place. in addition to the feeling of security and peace, the sense of attachment will also increase the desire of people to be present and active in that place, which shows the importance of the issue of attachment. the aim is to investigate the possibility of improving the residents' sense of attachment to the place through the improvement of physical qualities.method: it is assumed that physical qualities promote the sense of attachment to a place. this research is a descriptive-analytical and survey study. lakanshahr residential complex in rasht was selected as the study area. the data were collected in the theoretical part by reading articles and books, and in the part of collecting information about the physical qualities of the residential complex by field observation and questionnaires. the multivariate regression method in spss 20 was used to analyze the data. in the case study, questions were asked in three sections: ʺto what extent are the residents attached to their place of residenceʺ, ʺhow was the level of satisfaction of the residents as a common component of measuring the sense of attachment and physical qualityʺ.the residents were also asked ʺto what extent each of the physical qualities enhances their sense of attachment to the placeʺ.results: based on theoretical foundations, satisfaction is the common component for measuring physical quality and sense of attachment. the physical qualities were divided by the components of organization and access, open space and green surfaces, architectural features of the building, visibility and view.conclusions: the results of the questionnaires, while confirming the hypothesis, show a strong relationship between physical qualities and people's sense of attachment to place, and they indicate that the level of satisfaction of residents of lakanshahr residential complex with their housing is at the desired level. physical qualities, including building density, number of blocks, view, path pattern, supervision and authority, texture and contrast of materials used in the facade, sound, belonging, permeability, enclosure, building volume, visual diversity, site size and color respectively have the greatest impact on they have improved the sense of attachment.