شناخت عوامل تاثیرگذار بر شکل‌گیری استخوان‌بندی و سازمان‌دهی مسکن کپری در روستای بنگرو (قلعه گنج، کرمان)

هدف: در نواحی روستایی، مسکن سرپناه مهمی برای سکونت مردم بوده و وظایف دیگری ازجمله نگهداری دام، ذخیره محصولات تولیدشده و ایجاد مکان‌هایی برای فعالیت‌های اقتصادی را بر عهده دارد. جامعه روستایی به دلیل پایبندی به سنت‌ها و فرهنگ محلی، الگوی مسکن بومی را پذیرفته و آن را با‌توجه‌به شرایط جغرافیایی خود اجرا می‌کند. در روستاهای کپری، الگوهای متنوعی از ساخت وجود دارد که حوزه‌های زیستی، جمعی، خدماتی و معیشتی را سازمان‌دهی می‌کند. طراحی مسکن روستایی نیازمند درک دقیق از حوزه‌های زندگی مردم، توجه به استحکام سازه در برابر شرایط طبیعی و انسانی، و سازگاری با محیط‌زیست است. روش پژوهش: پژوهش حاضر به دنبال شناخت عوامل تاثیرگذار بر شکل‌گیری استخوان‌بندی و سازمان‌دهی مسکن در روستای کپری بنگرو به روش کیفی بوده است و در تحلیل داده‌ها از شیوه توصیفی-تحلیلی بهره برده است. بدین منظور به بررسی استخوان‌بندی و سازمان‌دهی ایجادشده توسط ساکنان با دخل و تصرف در روابط کپرهای توپی ساخته‌شده در طرح بهسازی این روستا، پرداخته شد. یافته‌ها: نتایج نشان‌دهنده وجود چهار نوع کلی چیدمان کپرها تحت تاثیر شیوه زندگی و معیشت ساکنان در مجموعه‌های سکونتی روستا بوده که در قالب یک استخوان‌بندی خطی تحت تاثیر عوامل اقلیمی و توپوگرافی سازمان‌دهی شده است. نگاه موشکافانه به این الگوها نشان می‌دهد، در طرح بهسازی سکونتگاه‌های روستایی، باید به مسائل اقلیمی، اجتماعی و الگوهای جمعی که در میراث معماری کهن ساکنان نهفته است، در کنار تجارب پیشرفت تکنولوژی دوره مدرن توجه داشت. نتیجه‌گیری: بررسی توپ‌های بهسازی‌شده و تغییرات پس از ساخت آن نمایانگر این حقیقت بود که کپرهای بومی علاوه بر فرم، پتانسیل‌های بررسی‌نشده دیگری نیز در خود نهفته دارد که می‌تواند جهت ارائه الگوی ساخت برای واحدهای مسکونی مدرن و مطابق با نیازهای ساکنان راهگشا باشد، که علاوه بر توانایی بهتر در همگام شدن با اقلیم و کاهش مصرف انرژی می‌تواند گامی موثر در حفظ فرهنگ بومی و حافظه اجتماعی ساکنان خود باشد.

identifying factors influencing the structural framework and spatial organization of hut housing in bongroo village (ghaleh ganj, kerman)

objective: in rural contexts, housing serves not only as shelter, but also as a center for economic and agricultural activities, livestock, and cultural identity. the traditional hut dwellings in bongroo village, located in qaleh ganj district, kerman, reflect these multiple roles through their unique architectural patterns. these dwellings embody a rich tapestry of cultural and practical considerations, demonstrating adaptation to environmental conditions and social norms. this study aims to identify the structural and spatial organizational factors that influence the design of traditional huts in this village, providing insights for culturally respectful and sustainable rural development.method: using a qualitative, descriptive-analytical approach, this research examines structural changes in spherical huts, particularly those developed under a rural improvement initiative. data collection methods include direct field observation, photography, spatial mapping, sequence diagramming, and semi-structured interviews with local residents and experts. sampling was purposive and snowball sampling, targeting individuals with extensive knowledge or experience of the region's architectural heritage. these diverse methods ensured a comprehensive understanding of how traditional practices intersect with modernization efforts.results: four distinct hut arrangement patterns emerged, reflecting socio-economic and environmental factors. these patterns align within a linear framework that optimizes climatic adaptability and takes advantage of natural topography. the analysis highlights the inadequacy of modernization efforts that overlook indigenous practices, and emphasizes the need to blend traditional designs with contemporary innovations. modified huts demonstrate improved functionality and energy efficiency while preserving cultural heritage, highlighting the potential of these structures as a model for sustainable development in similar contexts.conclusions: this research highlights the critical importance of incorporating traditional architectural elements into rural housing policies. the findings argue for a balanced approach - integrating local wisdom with modern technological advances - to ensure sustainable, energy-efficient and culturally appropriate housing solutions. such strategies hold the promise of preserving the socio-cultural fabric of rural communities while meeting their evolving needs. by embracing the interplay between heritage and innovation, future initiatives can achieve more impactful and sustainable outcomes for rural societies.