فهم سازوکارهای سازگاری سکونتی طی در خانه‌مانی پاندمیک

هدف: با شیوع پاندمی و افزایش در خانه‌مانی، تعادل سکونتی پیشین که میان ساکنان و مسکن برقرار بود، دچار اختلال شد. خانه‌ها که پیش‌تر تنها در ساعات محدودی از شبانه‌روز مورد استفاده قرار می‌گرفتند، اکنون باید پاسخگوی نیازهای متنوع ساکنان به‌طور 24 ساعته باشند. این وضعیت نواقصی را در سازگاری سکونتی آشکار کرد که پیش از این پنهان بودند. تحقیق کیفی حاضر با هدف تکامل سازگاری سکونتی طی در خانه‌مانی، به مطالعه تجربه ساکنان در این وضعیت، پرداخته است. روش پژوهش: داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با 14 معمار و متخصص در سه مقطع زمانی پاندمی (ابتدا، اوج و انتهای پاندمی) جمع‌آوری شد. تحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار مکس‌کیودا و روش تحلیل مضمون در دو مرحله کدگذاری باز و محوری انجام شد. یافته‌‎ها: روایی یافته‌ها نیز با پرسشنامه تحلیل سلسله‌مراتبی تایید شد. سازوکارهای سازگاری ساکنان در دو دسته اصلی «جلوگیری از شیوع بیماری» و «تسهیل سکونت طی درخانه‌مانی» تقسیم شده‌اند. در دسته اول، «طلب سلسله‌مراتب فضایی»، « جانمایی و سیرکولاسیون مجدد فضاها» و «افزایش اهمیت فضاهای خدماتی» مطرح شدند. از میان این موارد، «طلب سلسله‌مراتب فضایی» با کسب61‌درصد فراوانی ارجاع در داده‌های کیفی اولیه و 49‌درصد اهمیت نسبی در بازبینی مجدد پس از پاندمی، بیشترین فراوانی و اهمیت را در داده‌ها داشت. در دسته دوم، سازوکارهای «جایگزینی شهر در خانه»، «انسانی‌ترشدن مسکن»، «طلب فضاهای باز وسیع (تخلخل)»، «بهره از فناوری»، «حساسیت به جزئیات» و «طلب انعطاف‌پذیری» برجسته شدند. «طلب انعطاف‌پذیری» در این دسته با26‌درصد فراوانی ارجاع در داده‌ها بیش از 32‌درصد اهمیت نسبی در بازبینی مجدد، بیشترین اهمیت را داشته و پس از آن « طلب فضاهای باز و وسیع» با فراوانی 5/25‌درصد در داده‌ها و کسب حدود 29‌درصد اهمیت نسبی، قرار گرفت. نتیجه‌گیری: روایت حاصل از فرایند مطالعه در دو دسته سلبی و ایجابی ارائه شده است. در سازوکارهای سلبی، شاهد شکل‌گیری الگویی رفتاری‌‌فضایی در خانه‌ها میان سه مضمون هستیم: ساکنان در ابتدا با ایجاد «سلسله‌مراتب بهداشتی» و مانع سعی در انسداد ورود اقلام و افراد آلوده دارند و در صورت عدم توفیق با «بهبود جانمایی و سیرکولاسیون» و هدایت و نظافت آلودگی در «خدماتی‌ها» از شیوع بیماری جلوگیری کرده‌اند. همچنین در دسته ایجابی«جایگزینی شهر در خانه»، «انسانی‌ترشدن مسکن» و «حساسیت به جزئیات» در رابطه‌ای طولی اغلب منجر به «طلب فضاهای باز وسیع (تخلخل)» و«طلب انعطاف‌پذیری» بیشتر شده‌اند. تمایل بیشتر به «بهره از فناوری» اغلب به منظور جبران ضعف‌های خانه در انعطاف‌پذیری و وسعت، رخ داده است.

understanding residential adaptation mechanisms during pandemic home confinement

objective: the covid-19 home confinement orders disrupted the traditional balance of residential use، as dwellings that were previously occupied for limited hours had to accommodate a broader range of daily activities. this shift exposed incompatibilities within traditional residential dynamics. this study aims to explore these dynamics and contribute to the development of residential adaptability in similar future scenarios. method: given the extended study period on residential living during home confinement and the need for an inductive approach grounded in residents' lived experiences، this study adopted a qualitative methodology. data were collected through semi-structured interviews with a homogeneous sample of 14 architects and specialists active during the confinement phases. thematic analysis was conducted using maxqda software، involving open and axial coding to identify key themes. to ensure reliability، content validity was assessed through an analytical hierarchy process (ahp)، which confirmed and prioritized the qualitative themes in alignment with the research objectives. results: residents' adaptation mechanisms during home confinement were driven by two primary objectives: preventing the spread of disease (preventive) and facilitating habitation (facilitative). the preventive category includes spatial hierarchy need، spatial layout and circulation reconfiguration، and increased significance of service areas، with spatial hierarchy need being the most prominent، referenced in 61% of the initial qualitative data and holding 49% relative importance in post-pandemic analysis. the facilitative category comprises six groups: replacing the city within the home، humanizing the dwelling، need for expansive open spaces، technology utilization، sensitivity to details، and flexibility need. among these، flexibility need emerged as the most critical، with a 26% frequency in the data and over 32% relative importance in subsequent analysis، followed by the need for expansive open spaces، which had a 25.5% frequency and about 29% relative importance. conclusions: the study's narrative is divided into two categories: preventive and facilitative. the preventive mechanism reveals a behavioral-spatial pattern encompassing three key themes: establishing a hygienic hierarchy، improving spatial layout and circulation، and implementing cleaning and containment measures to block contamination. the facilitative mechanism includes themes such as replacing the city within the home، humanizing the dwelling، and sensitivity to details، which sequentially led to an increased need for expansive open spaces and greater flexibility. additionally، the growing use of technology helped mitigate the limitations of the home in terms of flexibility and space.