تحلیل نقش آب در مسکن روستایی مازندران و امکان‌سنجی بازآفرینی کالبدی ساختارهای مدیریت منابع آب

هدف: تغییرات اقلیمی لزوم توجه به موضوع آب در حوزه‌های مختلف ازجمله معماری را بیش‌ازپیش نمایان ساخته است. روش‌های مدیریت مصرف آب در اقلیم‌های خشک و نیمه‌خشک ایران مدتی است که موردتوجه جامعه علمی و اجرایی کشور قرار گرفته است، اما این ملاحظات در مناطق مرطوب به‌ویژه مناطق حاشیه دریای خزر در نظر گرفته نمی‌شود. این بی‌توجهی به موضوع آب در مطالعات مربوط به معماری روستایی منطقه مازندران در شرایطی است که کالبد بناهای با بیشترین تاثیر از آب شکل ‌گرفته‌اند. هدف این مقاله تحلیل امکان‌سنجی توسعه سامانه‌های استحصال آب باران در مسکن روستایی استان مازندران با‌توجه‌به سازگاری در سه بعد اجتماعی، کالبدی و نهادی است. روش پژوهش: این مقاله پژوهشی کاربردی و کمی است. داده‌های پژوهش در سه گروه کالبدی، اجتماعی و فنی طبقه‌بندی شدند. روش گردآوری فراخور هر گروه از داده‌ها اسنادی، مشاهده و پرسش‌نامه بوده است. تحلیل داده‌های کمی از‌طریق روش دلفی و آزمون کلموگروف-اسمیرنوف توسط نرم‌افزار spss.24 انجام شده است. محدوده مطالعه روستاهای استان مازندران (روستاهای پارسی، شانه تراش، دیوا، کبریاکلا، کوتنا و ورکی) است که در سه گروه «کوهستانی»، «کوهپایه‌ای» و «جلگه‌ای» تقسیم شده‌اند. یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد، میزان مشارکت در توسعه سامانه استحصال آب باران در روستاهای کوهستانی و کوهپایه‌ای استان نزدیک به یکدیگر است اما در روستاهای جلگه‌ای سازگاری اجتماعی پایین‌تر از متوسط ارزیابی شده است. در بعد کالبدی نیز سازگاری معماری روستایی بالاتر از متوسط است و این سازگاری در هر سه نوع روستا تقریباً به یکدیگر نزدیک هستند. نتیجه‌‌گیری: ازاین‌رو، ساختار کالبدی و معماری مسکن روستایی مازندران امکان توسعه سامانه‌های استحصال آب باران را دارا است. اما در بعد نهادی، ظرفیت‌های مدیریت روستایی کمتر از متوسط است و می‌تواند مانع توسعه سامانه‌های استحصال آب باران در روستاهای مازندران باشد.

the role of water in rural housing in mazandaran and the feasibility of physical regeneration of water resources management structures

climate change has revealed the necessity of attention to the issue of water in different fields such as architecture. water use management in arid and semi - arid climates of iran has long been considered by the scientific and executive community of the country, but these considerations are not considered in humid regions, especially the caspian sea. this lack of attention to the subject of water in the studies of rural architecture in the area of mazandaran is under conditions that the structures of buildings are shaped by water. the purpose of this paper is to analyze feasibility of developing rainwater harvesting systems in rural housing of mazandaran province according to the compatibility in three dimensions of social, physical and institutional. this paper is an applied and quantitative research. the data were classified into three groups: physical, social and technical. this paper is an applied and quantitative research. the data were classified into three groups of physical, social and technical. quantitative data analysis was done by delphi method and kolmogorov-smirnov test by spss.24 software.  the study area is the villages of mazandaran province (parsi, shaneshar, diva, kabarakla, kotna and varki villages) which are divided into three groups of mountainous, foothill and plain. the results show that participation in the development of rainwater harvesting in mountain and foothill regions of the province is close to each other, but in plain villages, social adjustment is lower than average. in the physical dimension, the adaptation of rural architecture is above average and this consistency in all three types of villages is almost close to each other. the results show that participation in the development of rainwater harvesting in mountain and foothill regions of the province is close to each other, but in plain villages, social adjustment is lower than average. in the physical dimension, the adaptation of rural architecture is above average and this consistency in all three types of villages is almost close to each other. therefore, the physical structure and architecture of rural housing of mazandaran have the potential to develop rainwater harvesting systems; but in the institutional dimension, rural management capacities are more than average and can prevent the development of rainwater harvesting systems in the villages of mazandaran.