آسیب‌شناسی جابه‌جایی سکونتگاه‌های روستایی با رویکرد کاهش آثار مخاطرات طبیعی در سایت‌های جدید روستاها

هدف: در این مقاله باتوجه‌به اینکه در ایران هرساله با رخداد مخاطرات طبیعی اعم از سیل، زلزله، زمین‌لغزش، فرونشست زمین و ... روبه‌رو هستیم و سکونتگاه‌های شهری و روستایی از رخداد آن دچار خسارت و گاهاً منجر به جابه‌جایی سکونتگاه‌ها می‌گردد، به بررسی برخی جابه‌جایی سکونتگاه‌های روستایی و نحوه انتخاب سایت‌های جدید مبتنی بر رخداد مخاطرات طبیعی احتمالی پرداخته شده است.روش تحقیق: بررسی‌ها باتوجه‌ به مشاهدات میدانی از 9 سایت جدید روستاهای جابه‌جا‌شده در استان‌های مختلف کشور و مخاطرات طبیعی و ژئوتکنیکی موجود در سایت‌های جدید و کاستی‌ها در مکان‌یابی، نحوه انتخاب و ساخت‌وساز در سایت‌های جدید شامل سایت جدید روستاهای قزل‌اطاق، آق‌تقه، خوجه‌لر، کوروک، چاتال، قپان علیا، قپان سفلی، پاشائی، ارازعلی شیخ و قره‌سعید شهرستان کلاله، قره چای شهرستان مانه و سملقان، عرب شهرستان بجنورد، علی آباد و اکوجان شهرستان قزوین، شارب ماء و سلیمان‌آباد شهرستان فاریاب و خلج شهرستان ماهنشان صورت گرفته است. یافته‌ها: با عنایت به بررسی‌های صورت‌گرفته در برخی سایت‌های جدید روستاهای جابه‌جا‌شده در کشور، مشخص شد که انتخاب شتاب‌زده سایت جدید، مکان‌یابی نادرست، عدم توجه به مخاطرات تهدیدکننده سایت انتخابی و عدم انجام مطالعات ژئوتکنیک باعث آسیب‌دیدن سکونتگاه‌های روستایی جدیدالاحداث شده است. نتیجه‌گیری: لذا انجام بررسی‌های محیطی و شناخت مخاطرات طبیعی تهدیدکننده سایت‌های جدید و رعایت الزامات فنی به‌منظور کاهش آسیب‌پذیری و آثار رخداد سوانح طبیعی و انجام مواردی از قبیل عدم تصمیم‌گیری شتاب‌زده، مطالعات مکان‌یابی بهینه و انتخاب سایت مناسب و بررسی کلی مخاطرات طبیعی، بررسی مخاطرات تهدیدکننده سایت منتخب اعم از زلزله (فاصله از گسل‌های فعال)، سیل، زمین‌لغزش، خزش، روانه گلی، فرونشست و فروچاله، شن‌های روان، سنگ افتان مطابق چک‌لیست‌های مرتبط و جمع‌بندی نهایی مخاطرات تهدیدکننده سایت و ارائه راهکارهای کاهش آسیب‌پذیری، حفاری‌های ژئوتکنیکی و آزمایش‌های صحرایی و آزمایشگاهی به فراخور نیاز هر سایت و مطابق با شرایط ژئوتکنیکی هر سایت و مطالعات پایدارسازی و ایمن‌سازی در صورت نیاز، ضروری است. این اقدامات درنهایت منجر به رضایت ساکنین سایت جدید و موفقیت‌آمیز بودن جابه‌جایی می‌شود.

pathology of relocation of rural settlements with the approach of reducing the effects of natural hazards in new village sites

in this article, taking into account that every year in iran, we are faced with the occurrence of natural hazards such as floods, earthquakes, landslides, subsidence, etc. rural settlements and how to choose new sites based on the occurrence of possible natural hazards have been discussed. investigations according to field observations of 9 new sites of relocated villages in different provinces of the country and natural and geotechnical hazards in new sites and shortcomings in locating, how to choose and build new sites, including the new site of the villages of qazal ataq, agtageh, khojaler, kuruk, chatal, upper qapan, lower qapan, pashai, arazali sheikh and qara said of kalaleh city, qara chai of maneh city and samalqan, arab of bojnord city, aliabad and ekojan of qazvin city, sharb ma'a and sulaimanabad of faryab city and khalj of mahenshan city. investigations according to field observations of 9 new sites of relocated villages in different provinces of the country and natural and geotechnical hazards in new sites and shortcomings in locating, how to choose and build new sites, including the new site of the villages of qazal ataq, agtageh, khojaler, kuruk, chatal, upper qapan, lower qapan, pashai, arazali sheikh and qara said of kalaleh city, qara chai of maneh city and samalqan, arab of bojnord city, aliabad and ekojan of qazvin city, sharb ma'a and sulaimanabad of faryab city and khalj of mahenshan city. according to the investigations carried out in some new sites of relocated villages in the country, it was found that the hasty selection of the new site, incorrect location, not paying attention to the dangers of the selected site and not conducting geotechnical studies have caused damage to the newly built rural settlements. therefore, conducting environmental surveys and identifying natural hazards threatening new sites and complying with technical requirements in order to reduce the vulnerability and effects of natural disasters and doing things such as not making hasty decisions, optimal location studies and choosing the right site, and general investigation of natural hazards, investigation of site threats selected including earthquakes (distance from active faults), floods, landslides, creeping, mudslides, subsidence and sinkholes, quicksands, falling rocks according to the related checklists and the final summary of risks threatening the site and providing solutions to reduce vulnerability, geotechnical excavations and field tests and a laboratory that meets the needs of each site and in accordance with the geotechnical conditions of each site and stabilization and safety studies are necessary. these actions ultimately lead to the satisfaction of the residents of the new site and the successful relocation.