روند شکل‌گیری ساعت رسمی در ایران دورة پهلوی اول (از 1307 تا 1314 ش)

از محورهای سیاست دولت-ملت‌سازی مدرن در ایران دورة پهلوی، نوسازی هویت اجتماعی براساس ایدة یکسان‌سازی بود. یکی از زمینه‌های مدّ نظر دولت ایران، تعریف ساعت رسمی براساس زمان‌بندی مدرن بوده است که از اواخر دوره قاجار در جامعه ایران تبدیل به روندی کاربردی شده بود. بر همین اساس، سیاست‌گذاری‌هایی از سوی دولت برای تعریف و برقراری نظم زمانی هماهنگ و یکسان در نهادهای دولتی و حوزة عمومی جامعه آغاز شد تا بدین وسیله بر ضرباهنگ فعالیت دولت و جامعه نظارت داشته باشد. پرسش مقاله این است که مبانی و روند سیاست‌ها و برنامه‌های دولت برای تعریف و تثبیت ساعت رسمی مدرن در ایران دوره پهلوی چگونه بود؟ به همین خاطر کارکردهای سیاست‌های رسمی‌سازی زمان در ادارات دولتی و حوزه‌های اجتماعی نیز در برنامه‌های تجددآمرانۀ دوره پهلوی به روش تاریخی واکاوی شده است.بررسی اسناد و واکاوی رخدادها نشان می‌دهد که اقدامات اولیه در این فرایند، از سال 1307ش. با همسان‌سازی زمان مناطق کشور با افق تهران آغاز و با تصویب‌نامة ساعت رسمی کشور در 1314ش. به سرانجام رسید. مبنای برنامه تعیین ساعت رسمی به افق تهران توسط دولت در دوره پهلوی، هماهنگی ساعت سراسر مناطق جغرافیایی ایران با روندهای زمانی رایج در سطح بین الملل بود. نظم زمانی جدید در سراسر ایران، با استفاده از کارکردهای هماهنگ‌کنندة نهادهای دولتی تلگرافخانه، بلدیه و ارتش و نیز اقدامات اداری-حقوقی، در نهادهای دولتی، اجتماعی و اقتصادی کشور حاکم شد و نوعی هویت زمانی سراسری، هماهنگ و یکسان برای جامعه شکل گرفت تا زمان تجدد ایرانی به افق مدرنیتة جهانی تنظیم شود. 

the process of establishing official time in iran during the first pahlavi era since 1307 to 1314 (1928 to 1935)

one of the principal axes of the modern state-nation-building policy in iran during the pahlavi era was the modernization of social identity based on homogenization. in this regard, the government initiated policies to define and establish a coordinated and uniform temporal order in state institutions and the public sphere of society, therebymonitoring the rhythm of government and societal activities. the modernizingpahlavi state, by setting the official time to tehran’s time zone within the mechanismsof world time based on greenwich mean time and synchronizing the time acrossall geographical regions of iran with it, imposed its desired temporal order onthe country’s governmental, social, and economic institutions. this was achievedthrough the coordinating functions of state institutions such as the telegraph office,municipality, and army, as well as administrative and legal measures. consequently, itcreated a nationwide, coordinated, uniform temporal identity for society.