«گل زرد» تلاشی برای تغییرِ الگوی زیست زنانه در جامعه ایران اواخر عصر قاجار

گفتمان‌های انتقادی ِفرهنگی و اجتماعی در ربط با زندگی دختران و زنان ایرانی، پس از دورۀ مشروطیت شکل گرفت. در بسیاری از جراید زنان و دختران و الگوی زیست سنتی آنان مورد توجه و انتقاد قرار گرفت و هنجارها و الگوها و قالب‌های سنتی و زیستۀ زنان را به چالش کشید. در کنار تاسیس روزنامه‌های زن‌نگار که توجه شایانی به وضعیت و جایگاه زنان و انتقاد از آن داشتند، نشریات مردنگاری چون «گل زرد» نیز بودند که زنان و مسائل مربوط به آنان و جایگاهشان را با استفاده از ادبیات و شعر مورد نقد قرار دادند و درصدد تغییر و بهبود وضعیت زنان و دختران برآمدند که به تغییر در تحولات اجتماعی، سیاسی و اقتصادی منتهی می‌شد. این تلاش‌ها از یک سو سلبی و نقد سنت‌ها و از سوی دیگر ایجابی بود. سلبی از آن جهت که به نقد الگوی زیست سنتی زنان در ازدواج و روابط درون‌خانوادگی زنان با سایر افراد خانواده و همچنین فعالیت‌های اجتماعی آنان و ایجابی از آن جهت که در پی باز کردن عرصه‌های جدیدی برای زنان و دختران بود؛ همچون مدرسه، آموزش و بهداشت. در این مقاله چرایی و چگونگی رویکرد «مجلۀ گل زرد» به وضعیت زنان با استفاده از روش تحلیل محتوا مورد پژوهش قرار گرفته و حاوی نکات نو و جدیدی است از تلاش‌ها و فعالیت‌های این نشریۀ کمتر مورد توجه قرار گرفته.

gol-e zard an attempt to change the pattern of women's life in iranian society in the late qajar era

cultural and social critical discourses related to the lives of iranian girls and women emerged after the constitutional revolution. many women’s journals criticized the traditional lifestyles of women and girls, challenging the norms, patterns, andtraditional frameworks that defined their lives. alongside the establishment ofwomen-oriented newspapers that focused on the status and conditions of womenand criticized them, there were male-oriented publications such as “gol-e zard.”these publications addressed women’s issues and their roles through literature andpoetry, aiming to change and improve the conditions of women and girls, ultimatelyleading to social, political, and economic transformations. these efforts were bothnegative and positive: negative in their critique of traditional lifestyles, particularlyregarding marriage, familial relationships, and social activities; and positive in theirpursuit of new opportunities for women and girls, such as in education, schooling,and healthcare. this article explores the reasons behind and the approaches of the“gol-e zard” magazine towards women’s issues using content analysis. it offers newand innovative insights into the efforts and activities of this lesser-known publication.