خُرّادِ بُرزین: چهره‌ای رازآلود و ناشناخته در تاریخ ساسانیان

در دهه‌های پایانی تاریخ ساسانیان، گذشته از نام پادشاهان و شاهزاده‌ها و شهبانوها، نام مردان جنگاوری چون بهرام چوبین، بندویه، بستام، شهروراز و رستم فرخ‌هرمزد در رخدادهای بزرگ این دوره به‌چشم می‌آید و اکنون آگاهی‌های دربارۀ سرگذشت آن‌ها در دست داریم، اما یکی از چهره‌های رازآلود و ناشناختۀ این روزگار، با سرگذشت و کارهایی شگفت‌آور، خُرّادِ بُرزین است. خُرّادِ بُرزین از بلندپایگان و نام‌آوران دورۀ پادشاهی هرمزد چهارم (579-590 م.) و خسرو دوّم پرویز (590-628 م.) بود. در روزگار قباد دوّم/ شیرویه (628 م.) نیز، او مردی سالخورده، اما همچون گذشته از درباریان و در چشم ایرانیان بسیار ارجمند بود. در منابع تاریخی اسلامی، تنها اشاره‌هایی کوتاه دربارۀ خُرّادِ بُرزین وجود دارد، اما در شاهنامۀ فردوسی گزارش گسترده‌تری دربارۀ سرگذشت و چندوچون کارهای شگفت‌انگیز او آمده است. در این منابع، همواره از او چنان دبیری فرهیخته و سیاستمداری ورزیده، خردمند، زبان‌آور و نیرنگ‌باز و یکی از ارجمندترین درباریان روزگار هرمزد چهارم و خسرو دوّم و قباد دوّم یاد می‌شود. در این پژوهش، با رویکردی توصیفی تحلیلی به سرگذشت و کارهای خُرّادِ بُرزین به‌عنوان یکی از سیاستمداران رازآلود و ناشناختۀ دهه‌های پایانی تاریخ ساسانیان و کاردانی و بازیگری او در رخدادهای این دوره پرداخته خواهد شد. در این پژوهش، با رویکردی توصیفی تحلیلی به سرگذشت و کارهای خُرّادِ بُرزین به‌عنوان یکی از سیاستمداران رازآلود و ناشناختۀ دهه‌های پایانی تاریخ ساسانیان و کاردانی و بازیگری او در رخدادهای این دوره پرداخته خواهد شد.

ḵorrād borzīn: a mysterious and unknown figure in the history of the sāsānians

in the last decades of the sāsānid history, aside from the names of kings, princes, and queens, the names of warriors such as bahrām čōbīn, bendōy, bestām, šahrwarāz, and rostam farroḳ-hormozd appear in main events of this period. one of the mysterious figures of this era, with a history of outstanding deeds, is ḵorrād borzīn. he was oneof the dignitaries and notables during the reign of hormozd iv (579-590 ad) andḵosrow ii parviz (590-628 ad). in the days of kavād ii/šīrōy (628 ad) as well, hewas an old man, but as in the past, he was a highly regarded person among the courtiersand in the eyes of the iranians. in the islamic historical sources, there are only briefreferences to ḵorrād borzīn, but in ferdowsī’s šāh-nāma, there is a more extensivereport about his life and wonderful works. in these sources, he is always mentioned asan educated secretary, a seasoned politician, a wise, eloquent, and cunning individual,and one of the most honorable courtiers of hormozd iv, ḵosrow ii, and kavād ii.in this descriptive-analytical study, the story and works of ḵorrād borzīn, one of theunknown politicians of the last decades of the sāsānian history, and his collaborationand his role in the events of this time will be discussed.