هنر در عرفان اسلامی به‌مثابۀ نوعی تفکر وجودی‏:با تاکید بر عرفان ابن عربی

تفکر وجودی به‌مثابۀ نوعی معرفت غیر مفهومی، سیر از باطل به حق و از ظاهر به باطن دارد و در ذات خود معرفتی تاویلی است که در پی ارجاع صور و ظاهر به اصل و باطن و حقیقت آنهاست. از سوی دیگر هنر در منظر متفکران بزرگ، نه بازنمود جهان خارج و نه متعلق زیبایی‌شناسی است بلکه فتوح و ظهور حقیقت است. چنانچه هنر اصیل را بعنوان «انکشاف حقیقت» و «امری که عالمی را می‌گشاید» بدانیم، آنگاه هنر اصیل نوعی گشودگی و آشکارگی اصیل وجود خواهد بود و هنرمند کسی است که در اثر خود وجود را متجلی می‌سازد. براین اساس آنچه که وی در هنر خود آشکار می‌کند درصورتی که با روش تاویل با آن روبرو شویم و از آن کشف حجاب کنیم، عالمی خاص را بر ما آشکار می‌کند و به ما اجازه می‌دهد با سیر از ظاهر اثر هنری به باطن هنر-یعنی حقیقت وجود و تجلیات باطنی آن-قدمی در قرب به حقیقت برداریم و بر این اساس هنر همراه نوعی معرفت و بصیرت پیشینی و هم خود به‌مثابۀ نردبانی معرفتی برای متعاطی خود خواهد بود. هنر اصیل به‌مثابۀ آنچه که ساحتی از حقیقت را آشکار می‌کند و به این معنی در عرفان خصوصا عرفان ابن عربی قابل طرح خواهد بود؛ و چون سیر صعودی و معرفتی از ظاهر به باطن در ذات این هنر هست، به‌مثابۀ نوعی معرفت وجودی-حضوری هم خواهد بود. این پژوهش با روش تحلیلی-استنتاجی صورت پذیرفته‌است.

art in islamic mysticism as a form of existential thinkingwith emphasis on the mysticism of ibn arabi

existential thinking, as a type of non-conceptual knowledge, involves a journey from falsehood to truth and from the outward to the inward, and in its essence, interpretive knowledge seeks to refer forms and appearances to their origin, inwardness, and reality. on the other hand, in the view of great thinkers, art is neither a representation of the external world nor an object of aesthetics but rather the revelation and emergence of truth. if we consider authentic art as the ’unveiling of truth’ and ’something that opens a world,’ then authentic art will be a kind of genuine openness and revelation of existence, and the artist is someone who manifests existence in their work. accordingly, what the artist reveals in their art, if approached through the method of interpretation and unveiled, discloses a specific world to us and allows us to progress from the outward appearance of the artistic work to the inwardness of art—namely, the truth of existence and its inward manifestations—to take a step closer to the truth. therefore, art is accompanied by pre-existing knowledge and insight, which serves as a ladder of knowledge for its practitioner. authentic art, as something that reveals an aspect of truth, can be discussed in the context of mysticism, especially the mysticism of ibn arabi. since an ascending and cognitive journey from the outward to the inward lies at the core of this art, it also constitutes a form of existential-presential knowledge. this research has been conducted through a library-analytical method.