اثر شاخص‌های مرکزیت تجارت جهانی بر رشد اقتصادی: رهیافت شبکه‌های پیچیده وزنی (مورد مطالعه کشورهای منتخب آسیا و cis)

مطالعات اخیر در مورد شبکه‌های پیچیده در تجارت بین‌الملل نشان می‌دهد که تعداد شرکاء، شدت تجارت، اتصالات غیرمستقیم تجاری و موقعیت مرکزی هر شریک در شبکه تجارت جهانی نقش بسزایی در رشد اقتصادی دارند. رویکرد تحلیل شبکه در بررسی اثر تجارت بر رشد اقتصادی، قادر‌‌ است برخلاف روش‌های مرسوم و دو جانبه که تنها روابط تجاری مستقیم را مورد مطالعه قرار می‌دهد، روابط تجاری غیرمستقیم (کشورهای واسطه در تجارت) در تعاملات بین‌المللی را شناسایی و اندازه‌گیری کند. این پژوهش با هدف بررسی اثر شاخص‌های مرکزیت تجارت جهانی بر رشد اقتصادی، با استفاده از داده‌های تابلویی 42 کشور منتخب آسیایی و مشترک‍‍ المنافع در دو مرحله انجام شده است. در ابتدا پس از ساخت ماتریس‌های جهت‌دار وزنی تجارت و محاسبه شاخص‌های مرکزیت کشورها برای سال‌های منتخب، اثر شاخص‌های مذکور را به عنوان متغیر توضیحی تجارت بر رشد اقتصادی بررسی و با تاثیر متغیر درجه باز بودن تجارت مقایسه شده است. نتایج حاکی از آنست که شاخص‌های مرکزیت حاصل از شبکه تجارت جهانی، ضمن اثرگذاری بیشتر، توضیح دهندگی بهتری بر رشد اقتصادی در مقایسه با شاخص مرسوم درجه باز بودن تجارت نشان می‌دهد، ضمن اینکه در این میان دو شاخص مرکزیت نزدیکی به دلیل نقش هسته‌ای در شبکه و درهم تنیدگی روابط تجاری و شاخص بردار ویژه به دلیل ایجاد رابطه با کشورهایی که خود با شرکای با اهمیت در شبکه در ارتباط هستند، از اهمیت بیشتری بر رشد اقتصادی برخوردارند.

effect of world trade centrality indicators on economic growth: the approach of weighted complex networks (case study: chosen countries of asia and cis)

recent studies on complex networks in international trade show the number of partners; trade intensity, indirect trade connections and the central position of each partner in the trade network have significant effects on economic growth. the network analysis approach in investigating the effect of trade on economic growth, unlike conventional methods, can identify and measure indirect trade relations (intermediary countries in trade) in international interactions. this research aims to investigate world trade centrality indicators’ effects on economic growth using panel data of 42 chosen countries of asia and cis, in two steps. at first, the weighted directional matrices of trade were made and then the centrality indices of the countries were calculated for the selected years according to a complex network approach. then the effect of the aforementioned indices as an explanatory variable of trade on economic growth has been investigated, and these were compared with the effect of the trade openness index.the results of the research show that compared to the conventional indicator of the trade openness index, the centrality indicators of the world trade network show a better explanation of economic growth while having more effect. among these, the closeness centrality (due to having a core role in the network and the entanglement of trade relations) and the eigenvector centrality (due to establishing relationships with countries that are connected with important partners in the network) have more effects on economic growth.