بعد خانوار و توسعه اقتصادی: کاربردی از رویکرد علّیت گرنجری پانل بوت استرپ

مقوله توسعه و پرداخت به آن از دیرباز اهمیت والایی در ادبیات اقتصادی داشته است. خانوار به عنوان کوچک‌ترین واحد اجتماعی تحت تاثیر معیارها و شاخص‌های توسعه قرار می‌گیرد و متقابلاً تغییرات آن بر وضعیت توسعه در هر جامعه‌ای اثر می‌گذارد. هدف این مطالعه بررسی علّیت بین دو متغیر بعد خانوار و توسعه اقتصادی در بین استان‌های ایران بوده است. بدین منظور از داده‌های سه سرشماری اخیر و سالنامه‌های آماری برای استخراج بعد خانوار و طراحی و ساخت شاخص توسعه برای هر استان مبتنی بر روش تاپسیس بهره برده شد. همچنین جهت بررسی علّیت از آزمون علّیت پانلی ارائه شده توسط امیرمحموتوگلو و کوز (2011) و مبتنی ‌بر مدل خودرگرسیون برداری (var) و آزمون‌های والد با مقادیر بحرانی بوت‌استرپ خاص هر بخش استفاده شده است. نتایج حاصل از انجام علّیت، وجود علّیت از سمت بعد خانوار به توسعه اقتصادی را تایید نکردند، اما وجود علّیت از سمت توسعه اقتصادی به سمت بعد خانوار را نمی‌توان رد کرد. همچنین نتایج حاصل از رگرسیون مبتنی بر داده‌های پانل نشانگر تاثیر مثبت و معنی‌دار متغیر توسعه بر بعد خانوار است.

household dimension and economic development: an application of bootstrap panel granger causality approach

in economic literature, the subject of development has been of great importance for a long time. as the smallest social unit, the household is affected by the development indicators, and in turn, its mutations affect the development situation in any society. the purpose of this study is to investigate the causality between the household dimension and economic development.for this purpose, the data of the last three censuses and statistical yearbooks were used to extract the size of the household and construct the development index for each province based on the topsis method. also, in order to investigate the causality, we used the panel causality test, presented by emirmahmutoglu and kose (2011) based on the vector autoregression (var) model and the wald tests with bootstrap critical values specific to each sector. the causality results do not confirm the existence of causality from the household dimension to economic development, but the causality from economic development to the household dimension cannot be rejected. also, the regression results based on panel data indicate a positive and significant relationship between the development variable and the household dimension.