نقش علوم بشری در مرجعیت علمی قرآن کریم

هدف: این پژوهش با هدف تبیین نقش محوری آگاهی از علوم بشری (اسلامی، انسانی و طبیعی) در پذیرش و غنای مرجعیت علمی قرآن کریم انجام شده است. اهمیت موضوع در آن است که قرآن کریم به‌عنوان آخرین کتاب آسمانی و مرجع معرفتی بشر، برای اثرگذاری معنادار بر علوم نیازمند تعامل با پیشینه و دستاوردهای علمی بشری است.روش: روش تحقیق توصیفی–تحلیلی و مبتنی بر مطالعه کتابخانه‌ای است. با تحلیل داده‌ها تلاش شد جایگاه اطلاع از علوم بشری در فرآیند پذیرش مرجعیت علمی قرآن کریم روشن شود.یافته‌ها: نتایج نشان داد که:اطلاع از علوم بشری، مبنایی محوری برای غنا و کمال مرجعیت علمی قرآن است. بهره‌گیری از یافته‌های علمی بشر در مسئله‌یابی، ایضاح مفاهیم، اصلاح ساختارها، استخراج نظریه‌ها و فهم آیات نقش‌آفرین است. هرچند فهم قرآن کریم بر علوم بشری توقف ندارد، اما اطلاع از آنها در فرآیند نظریه‌پردازی قرآنی اهمیت بسزایی دارد. متفکران مسلمان همچون علامه طباطبایی (ره) در تفسیر موضوعی قرآن، برای دستیابی به دیدگاهی کامل‌تر از قرآن کریم از دستاوردهای علمی بشری استفاده کرده‌اند.نتیجه‌گیری: مرجعیت علمی قرآن نیازمند توجه به پیش‌ساخت‌های معرفتی از جمله امکان، اعتبار، و غنای آن است. آگاهی از علوم بشری، ضمن سازگاری با جامعیت قرآن، زمینه نظریه‌پردازی قرآنی و حل مسائل اجتماعی و فردی را فراهم می‌سازد.

the central role of knowledge of human sciences (islamic, human, and natural) in accepting the scientific authority of the holy quran

objective: this study aims to explain the pivotal role of familiarity with human sciences (islamic, social, and natural sciences) in acknowledging and enriching the scientific authority (marja‘iyyah ‘ilmiyyah) of the qur’an. the significance of this research lies in the fact that the qur’an, as the final divine scripture and ultimate source of guidance, influences structured sciences more effectively when engaged with human intellectual achievements.method: the research employed a descriptive-analytical method based on library studies. it analyzed how awareness of human sciences contributes to the realization and effectiveness of the qur’an’s scientific authority.results: findings reveal that: familiarity with human sciences is a central foundation for the enrichment and perfection of the qur’an’s scientific authority. insights from human sciences play a critical role in problem identification, concept clarification, structural refinement, theory formulation, and qur’anic interpretation.although understanding the qur’an does not depend on prior sciences, engagement with them enhances qur’anic theorization. muslim scholars such as ‘allāmah ṭabāṭabā’ī utilized human knowledge in thematic exegesis to achieve a more comprehensive understanding of qur’anic perspectives.conclusions: the scientific authority of the qur’an presupposes intellectual foundations such as possibility, credibility, and comprehensiveness. awareness of human sciences, while compatible with the intrinsic richness of the qur’an, enables qur’anic theorization and provides effective solutions to individual and societal challenges.