مصرف گوشت‌ در اسلام: نقش تعالیم دینی در کاهش چالش‌های معاصر

هدف: این پژوهش با هدف تبیین جایگاه گوشت‌خواری در تعالیم اسلامی و تحلیل نسبت آن با چالش‌های معاصر در حوزه اخلاق، تغذیه و محیط زیست انجام شده است. اهمیت موضوع در رشد گرایش‌های گیاه‌خواری به‌دلایل اخلاقی، زیست‌محیطی و سلامتی، و طرح پرسش‌هایی درباره سازگاری یا تعارض آن با آموزه‌های دینی نهفته است.روش: پژوهش از نوع بنیادی و با روش تحلیل محتوای کیفی انجام شده است. داده‌ها به‌صورت کتابخانه‌ای گردآوری شده و شامل آیات قرآن، روایات پیامبر اکرم (ص) و اهل‌بیت (ع) و همچنین پژوهش‌های جدید در حوزه تغذیه، اخلاق حیوانی و محیط زیست است. داده‌ها از طریق تحلیل محتوایی و منطقی بررسی و مقایسه شده‌اند.یافته‌ها: بررسی منابع دینی نشان داد که گوشت‌خواری در قرآن و سنت نه‌تنها مجاز بلکه نعمتی الهی و توصیه‌شده است. آیات مرتبط با «انعام» و رزق، و نیز روایات پیامبر (ص) و ائمه (ع) بر فواید جسمی، روانی و درمانی گوشت تاکید دارند. در مقابل، دیدگاه‌های گیاه‌خواری افراطی با تعالیم اصیل اسلامی در تضادند، زیرا اسلام اصل «اعتدال» در تغذیه را مطرح کرده و ترک طولانی‌مدت گوشت را مضر دانسته است. همچنین آموزه‌های اسلامی، با تاکید بر ذبح شرعی و پرهیز از آزار حیوانات، چارچوبی اخلاقی و انسانی برای مصرف گوشت ارائه می‌دهند. در بُعد زیست‌محیطی، سنت مصرف بومی و غیرصنعتی گوشت در اسلام، با اصول کاهش ردپای کربن و استفاده بهینه از منابع طبیعی همخوانی دارد.نتیجه‌گیری: نتایج نشان داد که گوشت‌خواری در اسلام بخشی طبیعی، مشروع و مفید از سبک زندگی انسان است، مشروط بر آن‌که با رعایت اعتدال، اخلاق در برخورد با حیوانات و توجه به زیست‌بوم همراه باشد. بنابراین، برخلاف جریان‌های نوین گیاه‌خواری، اسلام مصرف گوشت را امری توصیه‌شده می‌داند که در عین حال به چارچوب‌های اخلاقی و زیست‌محیطی پایبند است.

meat consumption in islam: from religious teachings to contemporary challenges

objective: this study aims to examine the position of meat consumption in islamic teachings and analyze its relation to contemporary challenges in the fields of ethics, nutrition, and environmental sustainability. the significance of this research lies in the growing global trend toward vegetarian diets, often motivated by ethical, environmental, or health-related concerns, which sometimes appear to conflict with religious perspectives.method: this is a fundamental research conducted through qualitative content analysis. data were collected from primary islamic sources, including the qur’an, the sayings of the prophet (pbuh), and narrations of the ahl al-bayt (as), alongside modern studies in nutrition, animal ethics, and environmental science. the data were examined and compared through logical and thematic analysis.results: findings indicate that meat consumption is not only permitted but also presented as a divine blessing in the qur’an and sunnah. verses regarding an‘ām (livestock) and divine provision, as well as prophetic and imamic traditions, emphasize the physical, psychological, and therapeutic benefits of meat. in contrast, extreme vegetarian approaches are inconsistent with authentic islamic teachings, since islam emphasizes moderation in diet and warns against long-term abstinence from meat due to its negative effects. furthermore, islamic teachings establish an ethical framework for meat consumption through lawful slaughter, kindness to animals, and prohibition of cruelty. environmentally, the traditional islamic model of local and non-industrial meat consumption aligns with principles of reducing carbon footprint and sustainable use of natural resources.conclusions: the study concludes that meat consumption in islam is a natural, legitimate, and beneficial component of human nutrition, provided it is practiced with moderation, ethical treatment of animals, and ecological awareness. thus, unlike modern vegetarian ideologies, islam encourages meat consumption within a balanced framework that integrates health, ethics, and sustainability.