اصول و روش‌های تربیت هنری-رسانه‌ای در قرآن؛ با تاکید بر آیات فقهی مربوط به هنر و رسانه

هدف: این پژوهش با هدف تبیین اصول و روش‌های تربیت هنری-رسانه‌ای از منظر قرآن کریم، با تاکید بر آیات فقهی مرتبط با هنر و رسانه، انجام شده است. اهمیت موضوع در فطری بودن میل به زیبایی، نقش روزافزون هنر و رسانه در تربیت و ضعف پیشینه پژوهشی در این عرصه نهفته است.روش: روش تحقیق توصیفی-تحلیلی با شیوه «تفسیر موضوعی استنطاقی» بر اساس دیدگاه تفسیری شهید صدر (ره) است. مراحل این روش شامل: انتخاب مساله، تحدید و تبیین مساله، استخراج و گردآوری آیات، تعیین حدود دلالت، دسته‌بندی منطقی ریزموضوعات و تفسیر اجتهادی آیات بود.یافته‌ها: یافته‌های تحقیق نشان داد که از آیات فقهی مرتبط با هنر و رسانه می‌توان سه اصل تربیتی اساسی استخراج کرد: احتراز از لهو و لعب، پرهیز از غنا و مراقبت. همچنین روش‌های تربیتی برگرفته از قرآن در این حوزه شامل: تبیین مصادیق حرام از آثار هنری، پرهیز دادن از کتب ضلال، تعیین حدود استفاده از آثار هنری، امر به مقابله با دشمنان در عرصه‌های هنری و رسانه‌ای و تعیین چارچوب‌هایی برای هنرمندان است.نتیجه‌گیری: نتایج تحقیق نشان می‌دهد که آیات فقهی قرآن، چارچوبی غنی برای تربیت هنری-رسانه‌ای ارائه می‌دهند. این چارچوب در قالب اصول و روش‌ها، می‌تواند مبنایی برای تربیت صحیح و هدایت متربیان در عرصه هنر و رسانه باشد و در جهت مصون‌سازی جامعه از انحرافات فرهنگی و رسانه‌ای نقش‌آفرینی کند.

principles and methods of artistic-media education in the quran; with emphasis on jurisprudential (fiqh) verses related to art and media

objective: this study aims to identify and explain the principles and methods of artistic-media education from the perspective of the qur’an, with a special emphasis on jurisprudential verses related to art and media. the significance of this research lies in the innate human inclination toward beauty, the growing impact of art and media in education, and the lack of sufficient prior studies in this field.method: this descriptive-analytical study employed the “thematic-interpretive approach” (istintāqī thematic exegesis) based on the exegetical methodology of martyr muḥammad bāqir al-ṣadr. the process included selecting the issue, defining and clarifying it, collecting relevant verses, determining their scope of indication, categorizing sub-themes logically, and conducting an interpretive (ijtihād-based) analysis of the verses.results: the findings indicate that three fundamental educational principles can be derived from jurisprudential verses concerning art and media: avoidance of frivolity and play (lahw wa la‘b), abstention from ghinā (forbidden singing), and careful supervision. furthermore, qur’anic methods for artistic-media education include: clarifying forbidden forms of art, warning against misleading books, setting boundaries for the use of artistic works, instructing learners to resist adversaries in artistic and media domains, and establishing guidelines for artists.conclusions: the study concludes that jurisprudential verses of the qur’an provide a rich framework for artistic-media education. framed in terms of principles and methods, this framework can serve as a foundation for sound educational practice, guiding learners in art and media while protecting society from cultural and media deviations.