مطالعۀ سنگ مادر متابازیت‌های حاشیۀ سد و رودخانۀ‌ زاینده‌رود (پهنۀ سنندجسیرجان) با تاکید بر داده‌های شیمی کانی‌ها

متابازیت های مطالعه شده در حاشیۀ سد و رودخانۀ زاینده رود و در حدود 100 کیلومتری غرب شهر اصفهان قرار دارند. این متابازیت ها که بخشی از پهنۀ سنندج سیرجان محسوب می شوند دربردارندۀ اکلوژیت، آمفیبولیت و شیست سبز هستند. بررسی ها نشان می دهد که اکلوژیت ها در فشار بالا و در حدّ رخسارۀ اکلوژیت تشکیل شده اند و سپس بر اثر دگرگونی قهقرایی به اکلوژیت های آمفیبولیتی تبدیل شده اند. میزان lree در گارنت ها و آمفیبول ها پایین است و میزان hree افزایش چشمگیری نشان می دهد. نسبت پایین la/yb در آمفیبول ها نیز نشان می دهد که گارنت و آپاتیت عامل اصلی کنترل کننده در توزیع عناصر خاکی کمیاب سنگین هستند. ویژگی های ژئوشیمیایی عناصر کمیاب نامتحرّک در این متابازیت ها که کم تر در تاثیر دگرسانی و دگرگونی درجۀ بالا قرار داشته اند، نشان می دهد که خاستگاه این متابازیت ها بازالت های رشته های میان اقیانوسی است. در واقع اکلوژیت ها همان بازالت های پوستۀ اقیانوسی نئوتتیس بوده اند که بر اثر فرورانش این پوسته به زیر صفحۀ ایران و طی یک دگرگونی ناحیه ای دیناموترمال پیش روندۀ فشار بالا دما متوسّط تشکیل شده اند و سپس هنگام بازگشت به سطح زمین و بر اثر یک دگرگونی قهقرایی به اکلوژیت های آمفیبولیتی تبدیل شده اند. هم زمان با برخورد نهایی پوستۀ اقیانوسی نئوتتیس با صفحۀ ایران در نئوژن، یک مرحلۀ دگرشکلی شدید در منطقه رخ داده است که موجب بالا آمدن سنگ های دگرگونی فشار بالا از عمق به سطح شده است.

Study of protolith of metabasites from Zayandehrood dam margin and river (SanandajSirjan zone) with emphasis on minerals chemistry

Studied metabasites of The Zayandehrood River and Dam margin are located at about 100 km West of Isfahan town. These metabasites are part of the SanandajSirjan Structural zone including eclogites, amphibolites and green schists. Studies suggest that the eclogites were formed at highpressure condition in eclogite facies and were finally changed to eclogitic amphibolites under the retrogressive metamorphism. Geochemical characteristics of immobile trace elements that are less affected by alteration and HighPressure deformation suggest that the origin of these metabasites are mid oceanic ridge basalts (MORB). In fact, these eclogites are the same NeoTethys MORBs that caused by the subduction of the oceanic crust to beneath of the Iranian microcontinent were formed during a high to medium temperature, progressive dynamothermal regional metamorphism and then returned to the surface were transformed to the eclogitic amphibolites caused by retrogressive metamorphism. Along with final collision between NeoTethyan oceanic crust and the Iranian microcontinent at Late Cretaceous, an intense metamorphism phase occurred in the region and deeper high pressure metamorphic rocks were uplifted to the Surface.