پهنه بازالت آلکالن دیرکلو- مهدی‌خان، نشانه‌ای از یک سازوکار کششی درون‌صفحه قاره‌ای کواترنری

در شمال‌خاوری استان کردستان، شهرستان قروه، و در فاصله میان روستاهای مهدی‌خان و دیرکلو، پهنه‌ای از سنگ‌های بازالتی با ماهیت آلکالن روی رسوبات کواترنری جای گرفته‌ است. بررسی‌ مقاطع نازک تهیه شده از سنگ‌های منطقه مشخص کرده که این سنگ‌ها درشت بلورهایی از الیوین، کلینوپیروکسن و پلاژیوکلاز دارند که در زمینه‌ای از ریزبلورهای پلاژیوکلاز، پیروکسن، کانی‌های کدر و شیشه آتشفشانی قهوه‌ای رنگ جای گرفته‌اند. بافت اصلی این نمونه‌ها پورفیریتیک است و پیروکسن‌های آنها افزون‌بر بافت زونینگ ترکیبی و غربالی، بافت سری‌اِیت و گلومرول نیز دارند. چنین بافت‌هایی می‌تواند گویای رخداد آلایش ماگمایی و نبود تعادل ماگمایی باشد. افزون‌بر این، نمودارهای هارکر رخداد تبلوربخشی را نشان می‌دهند. دیگر ویژگی‌های زمین‌شیمیایی مانند آنومالی منفی در nb، ta و y، غنی‌شدگی در th/yb، آنومالی مثبت th، ba و pb، غنی‌شدگی lile، مقدار بالای lree، نسبت‌های ce/sm، sm/yb و نیز نسبت‌های nb/la و la/yb و همچنین th/yb و ta/yb نشان‌ می‌دهند خاستگاه ماگمای سازنده پهنه بازانیتی مهدی‌خان- دیرکلو ذو‌بخشی (کمتر از 5 درصدی) یک منبع گوشته‌ایِ (گارنت‌لرزولیتی) غنی‌شده با سیال‌های حاصل از تخته فرورونده بوده است. فوران این پهنه بازالتی در یک محیط کششی پس از برخورد، روی داده است.

direklo-mehdikhan alkaline basalt district, an indication of a quaternary continental within plate extensional mechanism

the direklo-mehdikhan volcanic district is the largest volcanic region within the qorveh-bijar quaternary volcanic belt, located near qorveh in kurdistan province, iran. the qorveh-bijar quaternary basic volcanic belt lies between the provinces of west azerbaijan and kurdistan, within the sanandaj-sirjan zone as a segment of the alpine-himalayan orogeny with a gondwana-affinity basement. the orogeny is strongly influenced by the middle-late tertiary post-orogenic development that followed the continental collision between the arabian and eurasian plates. following the collision, the ssz continental lithosphere was thickened (agard et al., 2005), leading to a lithospheric thickness of ~150–170 km (priestley and mckenzie, 2006). in this district, the deposits of pyroclastic origins and scoria, which erupted from a thick lithosphere, are covered by alkaline basic lava flows (neill et al., 2015).the primary objective of the present study is to provide evidences for the subduction of the neotethys oceanic plate beneath the eurasian margin and the collision of the arabian plate. therefore, this study focuses on the direklo-mehdikhan volcanic district.