تعیین شرایط دگرگونی و سنگ ‌زایی متاپلیت ‌های مجموعه قوری با استفاده از نمودارهای ترمودینامیکی فازی

مجموعه دگرگونی قوری در بخش جنوب‌خاوری پهنه سنندج-سیرجان رخنمون دارد و از سنگ‏‌های متابازیک، متاکربنات و متاپلیت به‌همراه توده‏‌های آذرین درونی‏‌ با ترکیب اسیدی تا بازیک ساخته شده است که همگی در هنگام فرورانش سنگ‏‌کره اقیانوسی نئوتتیس به زیر خردقاره ایران مرکزی در ژوراسیک تکامل پیدا کرده‌اند. متاپلیت‏‌های منطقه در حد رخساره آمفیبولیت دگرگون شده‌اند و پهنه‌های بارووین استارولیت-کیانیت و سیلمانیت را می‌توان در آنها ردیابی کرد. بر پایه بررسی‏‌های سنگ‏‌نگاری، گردهمایی کانیایی بیوتیت + گارنت + استارولیت + کیانیت ± سیلیمانیت نماینده شرایط اوج دگرگونی در این سنگ‏‌هاست. ترکیب شیمیایی این سنگ‏‌ها با یک سنگ‏‌مادر ماسه‏‌سنگی غنی از آهن سازگار است. محاسبه نمودار فازی نشان می‏‌دهد گردهمایی اوج دگرگونی این سنگ‏‌ها در دمای 650 تا 780 درجه سانتیگراد و فشارهای بالاتر از 7 کیلوبار به پایداری می‏‌رسد. همچنین، نمودارهای فازی دما-ترکیب شیمیایی آشکار ساختند که افزون‌بر شرایط دما-فشار، محتوای بالای آهن و آلومینیم سنگ‏‌مادر متاپلیت‏‌ها امکان رخداد این گردهمایی کانیایی را فراهم کرده‏‌اند.

metamorphic conditions and petrogenesis of the qori complex metapelites using thermodynamic phase diagrams

the sanandaj-sirjan zone, one of the most critical areas for studying metamorphic events, originated by subduction of the neotethys oceanic lithosphere beneath the central iranian microcontinent during early jurassic to late cretaceous (berberian and king, 1981; alavi, 1994; hassanzadeh and wernicke, 2016). the qori metamorphic complex located in the southeastern part of the sanandaj-sirjan zone (figure 1). fazlnia et al. (2009), suggests a regional metamorphic phase (c.a. 187 to 180 ma) concurrent with the orogeny activities, and another phase (c.a. 147 ma) associated with arc magmatism.the main purpose of the present paper is to investigate the metamorphic evolution of qori complex metapelites using the phase diagram calculations. this research can enhance the accuracy of previous studies and provide researchers with a better understanding of thermodynamic changes during progressive orogenic metamorphism related to the tectonic evolution of the southern sanandaj-sirjan zone.geological settingthe qori metamorphic complex mainly comprises alternating actinolite schists, garnet amphibolites, and marbles interbedded with metapelites (garnet-kyanite-biotite schists) and metaultramafic rocks (olivine-orthopyroxene-spinel-hornblende schists) (figure 2), subjected by barrovian-type metamorphism (fazlnia et al., 2009). the previous studies have reported peak metamorphic conditions of 9.2 ± 1.2 kbar and 705 ± 40°c attributed it to crustal thickening in the course of early cimmerian orogeny(180 - 187 ma) (fazlnia, 2007, 2017; fazlnia et al., 2009). the rift propagating activity in gondwana (golonka, 2004; sears et al., 2005) led to non-orogenic magmatism in northeastern neyriz and the intrusion of the heterogeneous talle-pahlevani batholith into the semi-pelitic to pelitic metamorphic rocks of the qori complex (fazlnia et al., 2009). this caused intense contact metamorphism and migmatization at 700 to 750°c and p> 5 kbar (fazlnia et al., 2023; miri and fazlnia, 2024). by the closure of the neotethys, the study area underwent deformation, as the other parts of the sanandaj-sirjan zone.material and methodsabout 50 metapelite samples we studied using polarizing microscope. the 6 selected samples were analyzed for their major oxides by a philips pw1480 xrf instrument in university of kiel, germany.