ویژگی‏‌های سنگ‏‌نگاشتی و زمین‌شیمیایی الیوین‌بازالت‏‌های خاور نهبندان و چاه چوچو (پهنه‌ زمین‌درز سیستان، خاور ایران)

الیوین‌بازالت‏‌های خاور نهبندان و چاه چوچو به دو سری ماگمایی آلکالن سدیک و تحولی تعلق دارند. الیوین‌بازالت‏‌های تحولی در مقایسه با الیوین‌بازالت‏‌های آلکالن از mgo، sio2، ni، cr، ba، th، pb و u غنی‏‌تر و از tio2، feot، ree‏‌ و hfse‏ تهی‏‌تر هستند. مقدار بالای mgo، mg#، ni و cr در بازالت‏‌های تحولی (به‌ترتیب 8/13 درصدوزنی، 77، 531 و 860 ppm) نشان‌دهنده‌ نزدیکی ترکیب شیمیایی آنها به ماگمای اولیه است که با پریدوتیت گوشته‏‌ای در تعادل بوده است؛ اما در بازالت‏‌های آلکالن، این مقدارها (به‌ترتیب 3/8 درصدوزنی، 59، 155 و 176 ppm) از ترکیب یک ماگمای اولیه کمی فاصله دارند. برپایه‌ ویژگی‌های سنگ‏‌نگاشتی و زمین‌شیمیایی، بازالت‏‌های تحولی شاید دچار فرایندهای جدایش بلورین و آلایش پوسته‏‌ای شده‏‌اند؛ اما بازالت‏‌های آلکالن شاید تنها دچار فرایند جدایش بلورین شده باشند. غنی‌شدگی سنگ‏‌ها از lree‏‌ نسبت به hree‏‌ و نیز lile‏‌ نسبت به hfse و شباهت الگوهای ree و عنکبوتی آنها به oib نشان‌دهنده‌ جدایش آنها از گوشته‌ای سست‌کره‌ای سنگ‌کره‌ای و غنی‌شده هستند. برپایه‌ الگوسازی انجام‌شده، پیدایش ماگمای سازنده‌ بازالت‏‌های آلکالن پیامد نزدیک به 7 درصد ذوب‌بخشیِ گوشته‌ای سست‌کره‌ای با ترکیب لرزولیت گارنت‏‌دار بوده است. پیدایش ماگمای سازنده‌ بازالت‏‌های تحولی نیز پیامد 7 تا 15 درصد ذوب‌بخشیِ گوشته‌ سنگ‌کره‌ای دگرنهاد و در مرز سست‌کره‌ و سنگ‌کره‌، با ترکیب لرزولیت گارنت‏‌دار و لرزولیت اسپینل‏‌دار به نسبت نزدیک به 50 50 درصد بوده است.

Petrographic and geochemical characteristics of olivine basalts from east of Nehbandan and Chahchocho(Sistan suture zone, eastern Iran)

Olivine basalts from east of Nehbandan and Chahchocho regions belong to sodic alkaline and transitional magma series. Compared to alkaline olivine basalts (AOB), the transitional olivine basalts (TOB) have higher MgO, SiO2, Ni, Cr, Ba, Th, Pb, and U, and lower TiO2, FeOt, REE, and HFSE. High MgO, Mg#, Ni, and Cr (13.8 wt%, 77, 531 and 860 ppm, respectively) of the TOBs indicate that their chemical composition is close to a primary magma in equilibrium with mantle peridotites, whereas, the same values of the AOBs (8.3 wt%, 59, 155 and 176 ppm, respectively) are not quite close to a presumed primary magma. Based on petrographic and geochemical criteria, the TOBs have undergone both crystal fractionation and crustal assimilation, but the AOBs just show evidence of fractional crystallization. The enrichment of all rocks in the LREEs compared to the HREEs, LILEs relative to the HFSEs, together with the REE and multielement patterns close to those of OIB may be indicative of an enriched asthenosphericlithospheric mantle source. Nonmodal batch melting models show that the AOBs are generated by ~7% partial melting of an asthenospheric mantle source at garnet lherzolite stability field. Furthermore, the TOBs are formed either by 715% partial melting of a metasomatized lithospheric mantle, or they are products of partial melting of an asthenosphericlithospheric mantle source at 50% garnet50% spinel lherzolite stability field.