زمین‌شیمی و سنگ‌زایی گرانیتوییدهای a-type جنوب قروه (شمال‌باختری پهنه‌سنندج- سیرجان): شاهدی بر زمین‌ساخت کششی در حاشیه‌فعال قاره‌ای

منطقه‌بررسی‏‌شده (گلالی ورمقان) در بخش شمالی پهنه‌سنندج سیرجان و در جنوب شهرستان قروه جای گرفته است. کوارتز، آلکالی‌فلدسپار و پلاژیوکلاز از کانی‏‌های اصلی سازنده‌گرانیت‏‌های منطقه هستند. آمفیبول و بیوتیت مهم‌ترین کانی‏‌های مافیکِ این سنگ‏‌ها و آپاتیت، اسفن، زیرکن و اکسیدهای آهن از کانی‏‌های اتفاقی آنها هستند. گرانیت‏‌های منطقه‌گلالی ورمقان، ویژگی‌های زمین‌شیمیایی گرانیت‏‌های atype متآلومین را نشان می‏‌دهند و بیشتر سرشت ماگمایی شوشونیتی و کالک‌آلکالن پتاسیم بالا دارند. برپایه‌نمودار‏‌های زمین‌ساختی، این سنگ‏‌ها بیشتر در محدوده‌مشترک گرانیت‏‌های کمان آتشفشانی و گرانیت‏‌های درون‌ورقه‏‌ای جای می‌گیرند. این نکته نشان‏‌دهنده‌پیدایش آنها در یک سیستم ماگمایی postorogenic است. غنی‏‌شدگی از عنصرهای لیتوفیل بزرگ یون و عنصرهای با شدت میدان بالا نشان‌دهنده‌خاستگاهی پوسته‏‌ای برای گرانیت‏‌های بررسی‏‌شده و پیدایش ماگمای سازنده‌آنها در محدوده‌پایداری پلاژیوکلاز بی‌حضور گارنت است. در این بررسی، پیشنهاد می‏‌شود گرانیت‏‌های atype پیامد ذوب‌بخشی سنگ‏‌های چارنوکیتی پوسته‌زیرین هستند. گرانیت‏‌های atype در ارتباط با ماگماتیسم کششی حاصل از فرورانش نئوتتیس به زیر خردقاره ایران مرکزی، در نتیجه عقب‌گرد ورقه‌فرورو هستند. ازاین‌رو، تغییر رژیم زمین‌ساخت فشارشی به رژیم زمین‌ساخت کششی در زمان ژوراسیک پسین کرتاسه پیشین (احتمالاً در یک پهنه‌زمین‌ساختی pullapart)، عامل پیدایش گرانیت‏‌های atype در این ناحیه از پهنه‌سنندج سیرجان بوده است.

Geochemistry and petrogenesis of south Qorveh A-type granitoids (northwest of Sanandaj- Sirjan zone): An evidence for active continental margin tensional tectonic

The studied area (Galali Varmaqan) located at the northern part of the Sanandaj Sirjan zone, south of the Qorveh city. The granitic rocks are dominated by quartz, alkali feldspar and plagioclase. Amphibole and biotite are the most important mafic minerals, apatite, sphene, zircon and Fe oxides are the accessories. The Galai Varmaqan granitoids show geochemical characteristics of metaluminous Atype granites with mainly shoshonitic and high K calc alkaline affinity. Based on geotectonic diagrams, these rocks are mostly clusterred at the volcanic arc granites (VAG) and within plate granites (WPG) fields which points to their formation in a post orogenic magmatic system. LILEs and HFSEs enrichment indicates the existence of a crustal source for the studied granites and formation of the parent magma at the stability field of plagioclase in the lack of garnet. In this study, we suggest that the Atype granites have been formed by partial melting of lower crust charnokitic rocks. The Atype granites are related to extensional magmatism of the Neo Tethys oceanic crust beneath the Central Iranian microcontinent, due to roll back of subducting slab. Thus, change of tectonic regime from compressional to tensional in the late Jurassic to early Cretaceous time (probably in a pullapart basin tectonic setting), is suggested for the formation of Atype granites in this region of the Sanandaj Sirjan zone.