رابطه‌زمانی- مکانی کانه‏‌زایی و ماگماتیسم در کانسار چندفلزی مزرعه (شمال اهر، استان آذربایجان‌شرقی)

باتولیت شیورداغ از مهم‏‌ترین توده‏‌های آذرین درونی در شمال‌باختری ایران است که در توالی رسوبی آتشفشانی کرتاسه‌بالایی و ائوسن نفوذ کرده و با کانی‌سازی مس آهن (تنگستن و طلا) همراه است. این باتولیت از فازهای ماگمایی گوناگون (به سن 33 تا 10 میلیون سال پیش) با ترکیب و ویژگی‏‌های زمین‌شیمیایی متفاوت تشکیل شده است. فازهای قدیمی‏‌تر (الیگوسن) کالک‏‌آلکالن، بیشتر ترکیب گرانیت، گرانودیوریت، سینیت و گابرو دارند و دربردارنده‌درشت‌بلورهای پتاسیم‌فلدسپار و پلاژیوکلاز هستند. ماگمای سازنده‌این سنگ‌ها میزان آب کمتری دارد و با کانه‏‌زایی بارزی همراه نیستند؛ اما فازهای جوان‏‌تر (میوسن) که بیشتر ترکیب کوارتزمونزونیتی نشان می‌دهند و درشت‌بلورهای آمفیبول و بیوتیت دارند، از ماگمایی با سرشت آداکیتی پدید آمده‌اند. این ماگما میزان آب بیشتری داشته است و از دیدگاه مکانی و زمانی، رابطه‌نزدیکی با کانه‏‌زایی‏‌های گوناگون داشته است. این رابطه ‌به‌عنوان الگوی اکتشافی در منطقه‌شیورداغ پیشنهاد می‏‌شود. کانه‌زایی در منطقه‌معدن مزرعه به دو صورت توده‏‌ای (اسکارنی) و رگچه‏‌ای انتشاری (مرتبط با توده‌آذرین درونی) رخ داده است. کانی‏‌سازی اسکارنی که بیشتر شامل گارنت، اپیدوت، مگنتیت، پیریت و کالکوپیریت است، در سنگ آهک‏‌های کرتاسه‌بالایی رخ داده است؛ اما کانه‏‌سازی رگچه‏‌ای انتشاری هم در توده‏‌های نیمه‏‌آتشفشانی میوسن و هم در توده‏‌های درشت‌بلور الیگوسن رخ داده و با دگرسانی پتاسیک ضعیف و فیلیک همراه است.

Spatial- temporal relationship of mineralization and magmatism in the Mazraeh polymetallic deposit(north of Ahar, Eastern Azarbaijan province)

The SheyvarDagh batholith, one of the most important intrusive bodies in northwest Iran, intruded the Upper Cretaceous and the Eocene volcanosedimentary sequences and associated with some Cu Fe (±W±Au) mineralization. The SheyvarDagh batholith consists of different phases of magmatism (33 10Ma) with different compositions and geochemical features. The oldest phases (Oligocene) with granite, granodiorite, syenite, and gabbro composition are dominated by plagioclase and alkali feldspar as phenocrysts which is indicative of low water content in their parent magma, therefore, they are not associated with any mineralization. While, the younger magmatic phases (Miocene) with overall quartz monzonitic composition and amphibole biotite phenocrysts show adakitic signature with more water content (>4% H2O). The younger magmatism shows a close temporalspatial relationship with a variety of ore mineralization. So, this can be used as an exploration key in the SheyvarDagh region. In the Mazraeh area, mineralization has occurred in two forms massive (skarn) and veinletdisseminated (intrusion related). Skarn mineralization, which mainly consists of garnet, epidote, magnetite, pyrite, and chalcopyrite, occurred in the Upper Cretaceous limestones, while veinletdisseminated mineralization occurred in both the Miocene subvolcanic and the Oligocene coarsegrained bodies, and is associated with weak potassic and phyllic alterations.