زمین‌شیمی و سنگ‌زایی سنگ‌های آتشفشانی کربونیفر شمال‌باختری مرند: شاهدی بر ماگماتیسم کافت درون‌قاره‌ای

توالی سنگ‌های آتشفشانی رسوبی بررسی‌شده به سن کربنیفر در استان آذربایجان‌‎شرقی، شمال شهرستان مرند و در پهنه‌ساختاری ایران‌مرکزی جای دارد. این مجموعه دربردارنده‌تناوبی از ماسه‎سنگ، شیل، کنگلومرا، سنگ‎آهک، سنگ‌های آذرآواری فلسیک، آلکالی‌بازالت و ریولیت است که زیر توالی رسوبی پرمین و روی سنگ‌های رسوبی دونین رخنمون یافته‎اند. ماگماتیسم این منطقه از نوع دوگانه است. سنگ‌های بازیک سرشت آلکالن دارند و از عنصرهای لیتوفیل با شعاع یونی بزرگ غنی‌شدگی و از عنصرهای با قدرت یونی بالا تهی‌شدگی دارند و ازاین‌رو، ویژگی‌هایی همانند بازالت‌های نوع oib نشان می‎دهند. برپایه‌ویژگی‎های عنصرهای کمیاب، سنگ‌های بازیک از ذوب‌بخشی درجه پایین خاستگاه گوشته‌ای گارنت اسپینل لرزولیتی پدید آمده‌اند که هنگام صعود به سطح دچار جدایش بلورین شده‌اند. برپایه‌بررسی‌های زمین‎شناسی و داده‎های عنصرهای اصلی و کمیاب، سنگ‌های ریولیتی منطقه را با گرانیتوییدهای نوع a می‌توان مقایسه کرد. نسبت‌های عنصرهای کمیاب این سنگ‌ها بسیار نزدیک به ترکیب برآوردشده برای پوسته‌قاره‎ای کل و نشان‌دهنده‌خاستگاه پوسته‌ای این سنگ‌هاست. سنگ‌های ریولیتی پیامد ذوب آبگیری تونالیت یا گرانودیوریت و در پی نفوذ ماگمای بازیک و تامین گرمای لازم هستند. ولکانیسم دوگانه‌منطقه در زمان کربونیفر در پاسخ به فرایند کافت‌زایی و بالاآمدگی سست‌کره در فازهای نخستین بازشدگی نئوتتیس روی داده است.

Geochemistry and Petrogenesis of Carboniferous volcanic rocks, NW Marand: Evidence for interacontinental rift Magmatism)

The studied volcanicsedimentary sequence located at the EastAzarbaijan province, north Marand and in the Central Iranian structural zone. The studied sequence composed of alternative sandstone, shale, conglomerate, limestone, felsic volcaniclastics, alkalibasalt and rhyolite which outcropped below the Permian sedimentary sequence and on the Devonian sedimentary rocks. Magmatism in the area has a bimodal magmatic characteristic and the basaltic rocks have alkaline affinity. They are characterized by enrichment of LILE over HFSE and show significant OIBtype trace element signatures. On the basis of trace element data, the basic rocks generated by low degree partial melting of garnetspinel lherzolite mantle source with ocean island basalt characteristics, which fractionated en route to the surface. On the basis of geological and major and trace elements data, the felsic rocks are comparable to Atype granitoids and their trace element ratios are very close to determinate bulk continental crust composition which indicate their crustal origin. The felsic rocks were originated by the dehydration melting of a tonalite or granodiorite source with a plagioclase rich residual assemblage. The Carboniferous bimodal volcanism were induced by continental rifting and asthenospheric upwelling during early phases of Neotethys opening.