تاثیر شکل آبپایه انتهایی بر عمق و شاخص آبشستگی پایین‌دست حوضچه آرامش نوع usbr vi

حوضچه های آرامش جهت استهلاک انرژی جریان خروجی از کانال ها، شوت ها و کالورت ها در انتهای این سازه ها تعبیه می شوند. یکی از انواع حوضچه های آرامشی که در آن استهلاک انرژی جریان خروجی توسط ضربه صورت می گیرد، حوضچه آرامش استاندارد نوع vi usbr است. برخلاف دیگر حوضچه های آرامش، مطالعات صورت گرفته اطراف این نوع حوضچه محدود بوده و هنوز ویژگی های بسیاری از این نوع حوضچه باقی است که در مطالعات پیشین مورد توجه قرار نگرفته است. در این مقاله تاثیر شکل آبپایه انتهایی بر عمق حفره آبشستگی پایین‌دست این حوضچه آرامش مورد مطالعه قرار گرفت. در طراحی آزمایش ها پارامترهای عدد فرود جریان ورودی به حوضچه، قطر لوله ورودی (سه قطر 5، 8 و 12 سانتی متری) و سه شکل آبپایه انتهایی (مثلثی، پله ای و ربع دایره ای) در قالب 27 آزمایش جهت مطالعه عمق آبشستگی مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج نشان داد که در محدوده عدد فرود 2 تا 6، آبپایه ربع دایره ای کمترین عمق آبشستگی و کمترین مقدار شاخص آبشستگی را دارا است. در محدوده عدد فرود 9 تا 14، آبپایه مثلثی کمترین شاخص آبشستگی را ایجاد می کند. در نسبت عرض حوضچه به قطر معادل جت ورودی به حوضچه برابر 10/16 و برای اعداد فرود 9/27 و 13/91، کمترین شاخص آبشستگی متعلق به آبپایه مثلثی شکل است. همچنین در هر سه آبپایه انتهایی، کاهش قطر جت منجر به کاهش عمق حداکثر آبشستگی می گردد. نکته مهم دیگر آن بود که پشته رسوبی تنها در آزمایشها با نسبت عرض حوضچه به قطر معادل جریان ورودی به حوضچه برابر 10/16 و برای عدد فرود روی منحنی بیچلی ایجاد شد. با کاهش نسبت عرض حوضچه به قطر معادل جریان ورودی به حوضچه، تغییرات توپوگرافی بستر بیشتر و افزایش عمق و گستردگی حفره آبشستگی نیز بیشتر می شود. ارتفاع پشته رسوبی و عمق بیشترین آبشستگی در آبپایه پل های از همه بیشتر و در آبپایه ربع دایرهای از همه کمتر بدست آمد. در نهایت روابط بدون بعدی برای تخمین عمق آبشستگی بر حسب پارامترهای عدد فرود جریان ورودی به حوضچه و نسبت عرض حوضچه به قطر معادل جت ورودی به حوضچه برای هر سه شکل آبپایه ارائه شد.

effect of endsill shape on scouring depth and index downstream of usbr type vi stilling basin

stilling basins are used in the outlet of channels, chutes and culverts to dissipate the excess kinetic energy of incoming flow. one of the basins in which the energy of incoming flow is dissipated by impact, is usbr vi stilling basin. the usbr vi stilling basin was first introduced by bradely and peterka in 1995 and then was modified by biechley in 1978. this structure consists of a middle wall and an endsill. scouring around the structures that are located in the vicinity of erodible beds, such as stilling basins, has always been one of the most important problems related to these structures. unlike other types of stilling basins, the studies carried out around this type of basin are limited, and there are still many hydraulics features of this type that have not been considered in previous researches.in this article, the effect of the shape of endsill on scour depth downstream of stilling basin is evaluated. based on beichley graph (standard design), the physical model of stilling basin was designed, constructed and installed in the hydraulic laboratory of tarbiat modares. experiments were conducted in a 0.8 m wide, 0.9 m height, and 0.8 m length rectangular channel. the pump used in the experiments had a nominal flow rate of 400 cubic meters per hour (about 120 liters per hour), a head of 11.7 meters, a power of 22 horsepower, and an engine speed of 1450 rpm. in the design of experiments, the parameters including approach froude number (i.e. 1, 1.5 and 2 times of standard froude number on beichley graph), the diameter of inlet pipe (i.e. de = 5, 8, and 12 centimeters), and endsill shapes (triangular, stepped and circular quadrant), in the form of 27 tests were assessed to study the dimensions of the scour depth.the observations revealed that in all three endsill shapes, the increase in froud number has led to the decrease in scour index. the circular quadrant endsill had the lowest scour depth in the front of endsill and the least scour index, in the range of the froude number of 2 to 6. in the range of the froude numbers of 9 to 14, the triangular endsill causes the lowest scour index. in the relative diameter of inlet pipe equals to 10.16, for froud numbers equal to 9.27 and 13.91, the triangular shaped endsill has the least scour index. in every endsills, decreasing the pipe’s diameter results in the maximum depth of the scour. another important finding is that sediment bar is only formed in experiments conducted with inlet pipe’s diameter equal to 5cm for froude number equal to froude number on beichley graph. the biggest amounts of the height of sediment bar and maximum scour depth are found for the stepped endsill and the smallest amounts of the height of sediment bar and maximum scour depth are found for the circular quadrant endsill. subsequently, the non-dimensional equations according to the froud number of incoming flow and the relative diameter of inlet pipe, were presented to estimate the maximum depth of the scour hole.