نظریۀ سیاسی ولایت در قرآن (مورد مطالعاتی نظریه تفسیری آیت الله معرفت)

بعد از مواجهۀ تمدن اسلامی با تجدد، عموماً پرسش ها و تردیدها و تاملات مختلفی درباب این که مقتضیات سیاسی جهان جدید چگونه در تمدن اسلامی، و با توجه به الزامات آن، می‌تواند بازتاب بیابد، طرح شده است. طیفی از نظریات، از طرد و تکفیر، تا نسخ و احیای مطرح شده است که البته در این میان برخی نیز کوشیده‌اند با بازخوانی متجددانه‌ای از سنت به پروبلماتیک های تجدد پاسخ بدهند که نظریۀ ولایت فقیه از این سنخ است. در همین راستا، این مقاله کوشیده است تا تتبعی در نظریۀ سیاسی ولایت در قرآن داشته باشد. لذا پرسش اصلی تحقیق این است که آیا می‌توان از آیاتِ سیاسی قرآنی یک نظریۀ سیاسی ولایت استخراج کرد. البته در اینجا، صرفاً بر یک بُعد این نظریه یعنی ایضاحِ کیستی حاکم مدینه و ویژگی اصلی آن تمرکز شده است. فرضیۀ تحقیق آن بوده که ابعاد مدنی قرآن و مجموعۀ آیات الاحکامی که در این کتاب مقدس وجود دارد، پتانسیل مفهومی لازم برای تدوین یک نظریۀ سیاسی را دارا است. یافته‌های تحقیق نشان داده است که اولاً امکان تدوین یک نظریۀ سیاسی ولایت مبتنی بر آیات قرآنی وجود دارد؛ و ثانیاً این نظریۀ سیاسی می‌تواند کردارهای سیاسی را توصیف؛ قوانین مربوطه را تبیین؛ و هنجارهای لازم را تجویز کند. رویکرد تحقیق تفسیری بوده و شیوۀ جمع آوری داده‌ها کتابخانه‌ای و اسنادی بوده است.

the political theory of guardianship in the quran (a case study on the interpretative theory of ayatollah ma'rifat)

following the encounter of islamic civilization with modernity,various questions and doubts have arisen regarding how modern political requirements can be reflected in islamic civilization while adhering to its principles. a spectrum of theories, ranging from rejection to renewal, has emerged in response. among these, the theory of wilayat al-faqihrepresents an attempt to reconcile modernity with traditional islamicthought. in this regard, this study explores the political theory of wilayat(guardianship) in the quran. the central research question is whether apolitical theory of wilayat can be derived from quranic verses. thisstudy focuses on a specific aspect of this theory: the identification of theruler of the society and their primary characteristics. the researchhypothesis asserts that the civic dimensions of the quran and the legalverses it contains possess the necessary conceptual potential forformulating a political theory. the findings indicate that, firstly, it ispossible to develop a political theory of wilayat based on quranic verses.secondly, this political theory can describe political behaviors, interpretrelated laws, and prescribe necessary norms. the research approach is interpretative, relying on library and documentary sources for datacollection.