رابطه دیانت و عقلانیت در نظام فکری شهید مطهری و تاثیر آن بر گفتمان انقلاب اسلامی

از دیرباز یکی از مهم ترین سوال های بشری این بوده است که حجیّت معرفت شناختی با عقل است یا دین؛ به عبارت دیگر، کدام منبع – عقل آدمی یا وحی آسمانی – می تواند پاسخگویی پرسش های بنیادین بشری باشد و به نیازهای معرفتی‌اش پاسخ بگوید. در همین راستا، پرسش اصلی این مقاله به رابطۀ دیانت و عقلانیت در نظام فکری شهید مطهری پرداخته و تاثیر آن بر انقلاب اسلامی را محل تامل و بررسی قرار داده است. فرضیۀ مقاله این بوده است که شهید مطهری به عنوان یکی از روشنفکران حوزوی معاصر تاملات فلسفی درباب نسبت دیانت و عقلانیت داشته اند و در این باب در آثار مختلف‌شان تفکراتی را ارائه کرده‌اند و از آنجایی که ایشان در فرآیند تکوین انقلاب اسلامی نیز نقش موثری داشته‌اند، لذا این جنبه از تفکر ایشان قطعاً بر شکل‌گیری گفتمان انقلاب اسلامی موثر بوده است. این پژوهش با بررسی آن تفکرات و این تاثیرات، به این نتیجه رسیده است که استاد مطهری در قرائت و تفسیر خودش از دین رویکردی کاملاً عقلانی داشته است و همین قرائتِ عقلانی‌ دین را در خوانش خودش از اسلامِ سیاسی نیز دخیل کرده است. رویکرد مقاله توضیحی-تفسیری و روش جمع آوری داده‌ها اسنادی و کتابخانه‌ای بوده است.

the relationship between reason and religion in morteza motahhari's thought and it's impact on the islamic revolution discourse

one of the most fundamental philosophical and theological inquiries throughout history has been the relationship between reason and religion.the central question is whether epistemic authority lies with human intellect or divine revelation. in this context, this study examines the relationship between reason and faith in the intellectual framework ofmorteza motahhari and its influence on the discourse of the islamicrevolution. the hypothesis suggests that as a leading contemporaryscholar, motahhari engaged deeply with the philosophical aspects of thereason-religion dynamic, articulating a rationalist approach within hisworks. given his significant role in shaping the ideological foundationsof the islamic revolution, his views on this subject inevitably influencedthe intellectual discourse of the revolution. this research, employing aninterpretive-explanatory approach and utilizing documentary and librarysources, finds that motahhari consistently emphasized a rationalinterpretation of religion. his approach not only integrated reason intoreligious exegesis but also extended rationality into his understanding ofpolitical islam.