مقایسه عملکرد و برخی خصوصیات مرفولوژیک و بیوشیمیایی ارقام گندم در شرایط کم آبیاری در منطقه ورامین

تنش رطوبتی به عنوان عاملی مهم در کاهش عملکرد گندم مطرح می باشد. بدین منظور تحقیقی بر روی 21 رقم گندم در شرایط سطوح مختلف قطع آبیاری در منطقه ورامین اجرا شد. این تحقیق به صورت کرت های خرد شده (اسپیلت پلات) در قالب طرح پایه بلوک های کامل تصادفی با دو عامل تیمارهای قطع آبیاری و ارقام در 63 تیمار و سه تکرار انجام شد. عامل اصلی تیمار آبیاری در سه سطح شامل: آبیاری معمول i0، قطع آبیاری در مرحله گلدهی i1، قطع آبیاری در مرحله پر شدن دانهi2  و ارقام در 21 سطح شامل چمران؛ استار؛ سیروان؛ سیوند؛ ارگ؛ پارسی؛ برات؛ نارین؛ حیدری؛ افق؛ رخشان؛ بهاران؛ سپاهان؛ افلاک؛ میهن؛ زارع؛ گنبد؛ اروم؛ سایسون؛ گاسکوژن؛ مهرگان به عنوان عامل فرعی بود. نتایج تجزیه واریانس نشان داد اثر ساده آبیاری و ارقام و تاثیر متقابل آنها بر روی عملکرد دانه، عملکرد کل، شاخص سطح برگ پرچم، محتوی نسبی آب برگ، آنزیم کاتالاز و بیو مارکر تخریب دی تیروزین در سطح پنج و یک درصد معنی دار بود. ارتفاع بوته و شاخص برداشت تحت تاثیر اثر ساده تیمار آبیاری قرار نگرفت ولی اثر ساده ارقام و تاثیر متقابل سطوح آبیاری و ارقام اثر معنی دار در سطح یک درصد داشت. بالا ترین ارتفاع بوته از تیمار آبیاری معمول و رقم سپاهان cm) 113.7(؛ عملکرد دانه از تیمار آبیاری معمول و رقم رخشان  kg.ha)10276.4(؛ عملکرد کل از تیمار آبیاری معمول و رقم سیوند با متوسطkg.ha)  43892.8(؛ آنزیم آنتی اکسیدانت کاتالاز از تیمار قطع آبیاری در مرحله گلدهی و رقم سیوندu/mgprotein)  54.36) و بیو مارکر تخریب دی تیروزین از تیمار قطع آبیاری در مرحله گلدهی و رقم گاسگوژن ηmol/mgprotein)21.83) حاصل شد. کمترین ارتفاع بوته cm) 76.4(، عملکرد دانه  kg.ha)1493.7(؛ عملکرد کل kg.ha)10543.9( را تیمار قطع آبیاری در مرحله گلدهی و رقم افق به دست آورد. کمترین آنزیم آنتی اکسیدانت کاتالاز را تیمار آبیاری معمول در رقم سیروان با متوسط(u/mgprotein) 12.95 و بیومارکر تخریب دی تیروزین را تیمار آبیاری معمول در رقم رخشان با متوسط 9.11 (ηmol/mgprotein) به خود اختصاص داد. با توجه به نتایج می توان ارقام رخشان و سیوند و حیدری را برای کاشت در منطقه ورامین توصیه نمود.تنش رطوبتی به عنوان عاملی مهم در کاهش عملکرد گندم مطرح می باشد. بدین منظور تحقیقی بر روی 21 رقم گندم در شرایط سطوح مختلف قطع آبیاری در منطقه ورامین اجرا شد. این تحقیق به صورت کرت های خرد شده (اسپیلت پلات) در قالب طرح پایه بلوک های کامل تصادفی با دو عامل تیمارهای قطع آبیاری و ارقام در 63 تیمار و سه تکرار انجام شد. عامل اصلی تیمار آبیاری در سه سطح شامل: آبیاری معمول i0، قطع آبیاری در مرحله گلدهی i1، قطع آبیاری در مرحله پر شدن دانهi2  و ارقام در 21 سطح شامل چمران؛ استار؛ سیروان؛ سیوند؛ ارگ؛ پارسی؛ برات؛ نارین؛ حیدری؛ افق؛ رخشان؛ بهاران؛ سپاهان؛ افلاک؛ میهن؛ زارع؛ گنبد؛ اروم؛ سایسون؛ گاسکوژن؛ مهرگان به عنوان عامل فرعی بود. نتایج تجزیه واریانس نشان داد اثر ساده آبیاری و ارقام و تاثیر متقابل آنها بر روی عملکرد دانه، عملکرد کل، شاخص سطح برگ پرچم، محتوی نسبی آب برگ، آنزیم کاتالاز و بیو مارکر تخریب دی تیروزین در سطح پنج و یک درصد معنی دار بود. ارتفاع بوته و شاخص برداشت تحت تاثیر اثر ساده تیمار آبیاری قرار نگرفت ولی اثر ساده ارقام و تاثیر متقابل سطوح آبیاری و ارقام اثر معنی دار در سطح یک درصد داشت. بالا ترین ارتفاع بوته از تیمار آبیاری معمول و رقم سپاهان cm) 113.7(؛ عملکرد دانه از تیمار آبیاری معمول و رقم رخشان  kg.ha)10276.4(؛ عملکرد کل از تیمار آبیاری معمول و رقم سیوند با متوسطkg.ha)  43892.8(؛ آنزیم آنتی اکسیدانت کاتالاز از تیمار قطع آبیاری در مرحله گلدهی و رقم سیوندu/mgprotein)  54.36) و بیو مارکر تخریب دی تیروزین از تیمار قطع آبیاری در مرحله گلدهی و رقم گاسگوژن ηmol/mgprotein)21.83) حاصل شد. کمترین ارتفاع بوته cm) 76.4(، عملکرد دانه  kg.ha)1493.7(؛ عملکرد کل kg.ha)10543.9( را تیمار قطع آبیاری در مرحله گلدهی و رقم افق به دست آورد. کمترین آنزیم آنتی اکسیدانت کاتالاز را تیمار آبیاری معمول در رقم سیروان با متوسط(u/mgprotein) 12.95 و بیومارکر تخریب دی تیروزین را تیمار آبیاری معمول در رقم رخشان با متوسط 9.11 (ηmol/mgprotein) به خود اختصاص داد. با توجه به نتایج می توان ارقام رخشان و سیوند و حیدری را برای کاشت در منطقه ورامین توصیه نمود.

comparison of yield and some morphological and biochemical characteristics of wheat cultivars under water deficit stress in varamin region

drought stress is considered an important factor in reducing the yield of wheat. for this purpose, a study was conducted on 21 wheat cultivars under different levels of cut irrigation in varamin region. this research was carried out as split plots designed a randomized complete block with two cut irrigation and cultivars factors in 63 treatments and three replications. the main factor of irrigation treatment in three levels including; normal irrigation i0, cut irrigation in flowering stage i1, and cut irrigation in grain filling stage i2, and cultivars in 21 levels as a sub-factor including; chamran, star, sirvan, sivand, arg, parsi, barat, narin, heidary, ofogh, rakhshan, baharan, sepahan, aflak, mihan, zare, gonhad, orum, saison, gascogen and mehregan. the results of analysis of variance showed that the simple effects of irrigation and cultivars and interactions effects on grain yield, total yield, culm leaf area index, relative leaf water content, cat enzyme, and dt were significant at the level of 5% and 1%. plant height and harvest index were not affected by the simple effects of irrigation treatment. still, the simple effects of cultivars and the interaction of irrigation levels and cultivars had significant at the level of 1%. the highest plant height was obtained from normal irrigation treatment and sepahan cultivar (113.7 cm); grain yield was obtained from normal irrigation treatment and rakhshan cultivar (10276.4 kg.ha); total yield was assigned of normal irrigation treatment and sivand cultivar with average (43892.8 kg.ha). catalase antioxidant enzyme was achieved from cut irrigation at the flowering stage and sivand cultivar (54.36 u / mg protein) treatment and dt was observed from cut irrigation at the flowering stage and gasogen cultivar treatment (21. 83 ηmol/mgprotein), the lowest plant height (76.4 cm), grain yield (1493.7 kg.ha), total yield (10543.9 kg.ha) were assigned cut irrigation at flowering stage and ofogh cultivar treatment. the lowest antioxidant enzyme cat was obtained the normal irrigation in sirvan cultivar treatment with average (12.95 u/mgprotein) and the biomarker dt was observed in the normal irrigation in rakhshan cultivar treatment with average of 9.11 (ηmol/mgprotein). according to the results; rakhshan, sivand, and heydari cultivars can be recommended for planting in varamin region.