اثر کودهای شیمیایی بر عملکرد دانه و کارایی نیتروژن، فسفر و پتاسیم در باقلا (.vicia faba l) به‌عنوان کشت دوم در شالیزار

به‌منظور بررسی اثر کودهای شیمیایی بر عملکرد دانه و کارایی عناصر در زراعت باقلا به‌عنوان کشت دوم در شالیزار، آزمایشی به‌صورت فاکتوریل بر پایه طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار طی دو سال زراعی 99-1397 در مزرعه پژوهشی موسسه تحقیقات برنج کشور در شهرستان رشت اجرا شد. تیمارهای آزمایش شامل سه سطح نیتروژن از منبع کود اوره (46، 69 و 92 کیلوگرم در هکتار)، دو سطح فسفر از منبع سوپر فسفات تریپل (48 و 96 کیلوگرم در هکتار) و سه سطح پتاسیم از منبع سولفات پتاسیم (50، 75 و 100 کیلوگرم در هکتار) بودند. همچنین، یک تیمار بدون مصرف کود (شاهد) جهت مقایسه مستقل اثرات مصرف کود در نظر گرفته شد. نتایج نشان داد که بیش‌ترین عملکرد دانه باقلا با کاربرد بالاترین سطوح نیتروژن، فسفر و پتاسیم به‌ترتیب با میانگین‌های 4309، 3996 و 4143 کیلوگرم در هکتار حاصل شد. در بین سطوح نیتروژن، مصرف 46 کیلوگرم نیتروژن در هکتار به‌ترتیب با میانگین‌های 3.31 و 73.74 کیلوگرم بر کیلوگرم دارای بیش‌ترین کارایی جذب و مصرف نیتروژن بود. افزایش سطوح کودهای نیتروژن و پتاسیم موجب افزایش کارایی فسفر شد. همچنین، مصرف بالاترین سطوح کودهای نیتروژن و فسفر باعث افزایش کارایی پتاسیم شد. به‌طور کلی، جهت دستیابی به حداکثر کارایی مصرف کود و عملکرد دانه، کاربرد کودهای نیتروژن، فسفر و پتاسیم به‌ترتیب به‌‌میزان 92، 96 و 100 کیلوگرم در هکتار جهت کشت باقلا به‌عنوان محصول دوم پس از برداشت برنج در اراضی شالیزاری استان گیلان پیشنهاد می‌شود.

the effect of chemical fertilizers on grain yield and efficiency of nitrogen, phosphorus and potassium in faba bean (vicia faba l.) as a second crop in paddy fields

in order to investigate the effects of chemical fertilizers on grain yield and efficiency of elements in faba bean (vicia faba l.) as a second crop in paddy fields, a factorial experiment in complete randomized block design was conducted with three replications at research fields of rice research institute of iran in rasht during two cropping seasons of 2018-2020. experimental treatments were three levels of nitrogen (46, 69 and 92 kg.ha-1 from urea fertilizer source), two levels of phosphorus (48 and 96 kg.ha-1 from triple super phosphate source) and three levels of potassium (50, 75 and 100 kg.ha-1 from potassium sulfate source). a treatment without fertilizer usage was considered for an independent comparison. the results showed that the maximum grain yield of faba bean was achieved by application of the highest levels of nitrogen, phosphorus and potassium, with averages of 4309, 3996 and 4143 kg.ha-1, respectively. among nitrogen levels, the highest nitrogen uptake efficiency and nitrogen use efficiency were observed at the lowest nitrogen level, with averages of 3.31 and 73.74 kg/kg, respectively. increasing the levels of nitrogen and potassium fertilizers increased the phosphorus efficiency. also, the use of high levels of nitrogen and phosphorus fertilisers increased potassium efficiency. overall, in order to achieve the maximum fertilizer use efficiency and grain yield, the application of nitrogen, phosphorus and potassium at the rate of 92, 96 and 100 kg.ha-1, respectively could be recommended for faba bean cultivation as a second crop after rice harvesting in paddy fields of guilan provinces.