بررسی اثر روش‌های خاک‌ورزی وکاربرد بقایای گیاهی برشاخص سبزینگی گیاه تریتیکاله (x triticosecale wittmack) و شاخص‌های شیمیایی و بیولوژیکی خاک

خاک ورزی حفاظتی (شامل کم‌خاک‌ورزی و بی‌خاکورزی) یکی از مولفه‌های اصلی کشاورزی حفاظتی است که در ابتدا با کاهش فرسایش خاک و حفظ بقایای گیاهی به بهبود شاخص‌های فیزیکی خاک کمک می کند. افزایش پایداری خاک‌دانه‌ها، نفوذپذیری و تخلخل، کاهش تبخیر و حفظ رطوبت خاک و محافظت در برابر فرسایش آبی و بادی از جمله اثرات بلند مدت خاک‌ورزی حفاظتی است. این سیستم خاک‌ورزی بر شاخص‌های کیفیت خاک مانند کربن‌آلی، مواد‌آلی، تامین مواد مغذی و ظرفیت تبادل کاتیونی نیز تاثیر مثبت دارد. با توجه به سایر موارد ذکر شده و لزوم حفظ کیفیت خاک به عنوان مولفه اصلی در کشاورزی پایدار، این آزمایش با هدف بررسی تاثیر روش‌های مختلف خاک‌ورزی و کاربرد بقایای گیاهی بر برخی ویژگی‌های فیزیولوژیک گیاه تریتیکاله گیاه( x triticosecale wittmack)  و شاخص های شیمیایی و بیولوژیکی خاک در شرایط اقلیمی اهواز به‌صورت کرت‌های خرد شده بر پایه طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار درمزرعه آموزشی گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی دانشگاه شهید چمران اهواز در سال زراعی1402-1401  اجرا گردید. فاکتور اصلی، شامل روش‌های خاک‌ورزی در سه سطح(خاک‌ورزی مرسوم، کم‌خاک‌ورزی و بی‌خاک‌ورزی) و فاکتور فرعی نیز شامل5 سطح کاربرد بقایای گیاهی (بدون مصرف بقایا( شاهد)، بقایای گندم، لوبیا چشم بلبلی، کنجد و نصف بقایای گندم + نصف بقایای لوبیا چشم بلبلی)بود. نتایج نشان داد برهم‌کنش تیمارهای خاک‌ورزی و کاربرد بقایا بر کلروفیلb و عدد کلروفیل در سطح احتمال یک درصد معنی‎دار می‌باشد. بر اساس نتایج حاصل از این آزمایش برهم‌کنش خاک‌ورزی و کاربرد بقایا بر روی ، کربن توده میکروبی خاک در سطح احتمال پنج درصد معنی‎دار بود. بررسی برهم‌کنش اثرهای خاک‌ورزی و کاربرد بقایا نشان داد کم‌ترین کربن توده میکروبی‌خاک (73.25  میلی‌گرم/کیلو‌گرم ) مربوط به تیمار خاک‌ورزی مرسوم و عدم کاربرد بقایا (شاهد) و بیش‌ترین کربن توده میکروبی‌خاک (233.2  میلی‌گرم/کیلو‌گرم) از تیمار بی‌خاک‌ورزی و کاربرد بقایای گندم به‌دست آمد.

the effect of tillage methods and application of plant residues on spad index of triticale plant ) x triticosecale wittmack), and chemical and biological soil indices

conservation tillage (including no-till and reduced tillage) is one of the main components of conservation agriculture, which initially helps improve soil physical indicators by reducing soil erosion and preserving plant residues. increasing soil grain stability, permeability and porosity, reducing evaporation and maintaining soil moisture, and protecting against water and wind erosion are among the long-term effects of conservation tillage. this tillage system also has a positive effect on soil quality indicators such as organic carbon, organic matter, nutrient supply, and cation exchange capacity. considering the other issues mentioned and the need to maintain soil quality as a main component in sustainable agriculture, this experiment was conducted with the aim of investigating the effect of different tillage methods and the use of plant residues on some physiological characteristics of triticale (x triticosecale wittmack) and soil chemical and biological indices in the climatic conditions of ahvaz in the experiment was carried out in split plots based on a randomized complete block design with three replications at shahid chamran university of ahvaz during 2022-2023. the main factor includes different methods of tillage in three levels (conventional tillage, reduced tillage and no tillage) and the sub factor also includes 5 levels of plant residue application (no residues (control), wheat residues, mung bean, sesame and half of wheat residues + half of residues mung bean) was considered.the results showed that the interaction effect of tillage treatments and the use of plant residues on chl b and   spad index (p≤0.01).. also, the interaction of tillage and residue application on microbial mass carbon was significantly (p≤0.05). the interaction study of tillage and residue application effects showed that the highest soil organic matter (1.53%) was from the no-till treatment with wheat residue application. the interaction study of the effects of tillage and residue application also showed that the lowest soil microbial mass carbon (73.25 mg/kg) was obtained from the conventional tillage treatment and no residue application (control) and the highest soil microbial mass carbon (233.2 mg/kg) was obtained from the no-tillage treatment and wheat residue application.