بررسی واکنش های فنولوژیک، مورفوفیزیولوژیک و عملکرد ارقام کلزا (.brassica napus l) به محلول پاشی اسید سالیسیلیک در شرایط تنش گرما

تنش ناشی از دماهای بالای محیط تهدیدی جدی برای تولید و بهره وری محصولات زراعی محسوب می شود. به منظور بررسی اثر محلول پاشی هورمون اسید سالیسیلیک بر برخی ویژگی های فنولوژیک، مورفوفیزیولوژیک و عملکردی ارقام کلزا در دو تاریخ کاشت، آزمایشی به صورت اسپلیت پلات فاکتوریل در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در سه تکرار در سال زراعی 1403-1402 در دانشگاه شهید چمران اهواز انجام شد. کرت‌های اصلی شامل دو تاریخ کشت 20 آبان و 20 آذر (به ترتیب کشت به هنگام و دیرهنگام) و کرت‌های فرعی شامل غلظت های مختلف محلول پاشی اسید سالیسیلیک (صفر و 200 میکرو‌مولار) و ارقام کلزا (هایولا 4815، آگامکس، هایولا50 و تراپر) به صورت فاکتوریل در نظرگرفته شدند. با توجه به نتایج، برهم کنش تاریخ کاشت، محلول پاشی هورمون و ارقام بر صفات تعداد خورجین در بوته، عملکرد دانه، عملکرد روغن، هدایت روزنه ای و شاخص کلروفیل معنی دار بود، به گونه ای که تنش گرما در کاشت دیرهنگام سبب کاهش و محلول پاشی اسیدسالیسیلیک سبب بهبود صفات مورد بررسی در هر دو تاریخ کشت شد. کشت دیرهنگام سبب کاهش 28 درصدی عملکرد دانه شد، در حالی که کاربرد اسید سالیسیلیک بر ارقام هایولا 4815، آگامکس، هایولا 50 و تراپر به ترتیب سبب افزایش 4، 29، 35 و 28 درصدی عملکرد دانه در مقایسه با شرایط عدم محلول پاشی شد. رقم آگامکس، تراپر و هایولا 50 در هر دو تاریخ کاشت همراه با محلول پاشی 200 میکرومولار اسیدسالیسیلیک بالاترین عملکرد دانه و روغن را به دست آوردند. به طورکلی محلول پاشی اسیدسالیسیلیک سبب تعدیل اثرهای نامطلوب تنش گرما، از طریق بهبود صفات مورفوفیزیولوژیک و عملکرد دانه و روغن شد.

phenological, morpho-physiological, and yield responses of canola (brassica napus l.) cultivars to salicylic acid foliar application under heat stress

heat stress due to high ambient temperatures is a serious threat to crop production and productivity. to investigate the effect of salicylic acid foliar application on some phenological, morpho-physiological, and yield attributes of canola cultivars in two sowing dates, a field experiment carried out in a split plot factorial in randomized complete block design with three replications at shahid chamran university of ahvaz in 2023-2024 growing season. main plots consisted of two sowing dates; november 11, and december 11 (normal and late sowing dates, respectively), and sub plot consisted of factorial arrangement of different concentrations of salicylic acid foliar application (0, and 200 μm), and canola cultivars (hyola 4815, agamax, hyola50, and trapper). the interaction between sowing date, hormone foliar application, and cultivars significantly affected the number of pods per plant, seed yield, oil yield, stomatal conductance, and chlorophyll index. heat stress in late sowing date caused a significant decrease in all traits, but salicylic acid enhanced traits in both sowing dates. late sowing caused a 28% reduction in seed yield. in late sowing date, foliar application of salicylic acid enhanced seed yield by 4, 29, 35, and 28%, in hyola 4815, agamax, hyola50, and trapper cultivars respectively, when compared to salicylic acid-deficient plants. agamax, trapper, and hayola 50 along with 200 μm salicylic acid foliar application showed the highest seed and oil yield in both sowing dates. overall, salicylic acid foliar application mitigated the negative effects of heat stress by improving morpho-physiological traits and seed and oil yields.