مطالعۀ کیفی شرایط تمایز یافتگی خود در خانواده‌های ایرانی

تمایزیافتگی خود، فرآیندی پویاست که تحت تاثیر شرایط مختلفی شکلگرفته و تجربه می‌شود و همچنین وابسته به بافت فرهنگی و اجتماعی در نظر گرفته می‌شود. با توجه به همین موضوع، این پرسش مطرح شد که شرایط مرتبط با شکل‌گیری تمایزیافتگی خود خود در خانواده‌ها چیست؟ برای یافتن پاسخ، از روش نظریۀ برخاسته از داده‌ها در سطح نظم‌دهی مفهومی بهره گرفته شد. از طریق نمونه‌گیری‌ ملاکی و با توجه به اشباع داده‌ها با 17 نفر مصاحبه شد. تحلیل داده‌ها با استفاده از مرحلۀ اول شیوۀ کدگذاری استراوس و کوربین انجام شد. پس از تحلیل داده‌ها، 183 کد اولیه شناسایی شد، سپس در فرآیند ادغام و مقایسه 48 زیرمقوله و 9 مقوله تشکیل شده و در بخش‌های شرایط علّی، زمینه‌ای و واسطه‌ای طبقه‌بندی شدند. یافته‌ها نشان می‌دهند که شرایط چالش‌برانگیز به همراه انگیزه به پیشرفت و تغییر افراد را به متمایز شدن سوق می‌دهد. علاوه بر آن شرایط علّی، چنانچه افراد در شرایط واسطه‌ای نظیر کسب تجربه‌های متفاوت در زندگی، ویژگی‌های خودتعیین‌گر و تمایل به موفقیت و همچنین شرایط زمینه‌ای مانند ارتباط با الگوهای موفق، ساختارهای اجتماعی و فرهنگی، بسترها و رویدادها در خانواده و همچنین جو مشارکتی و حمایتی خانواده قرار بگیرند، شکل یافتن تمایزیافتگی‌شان تسهیل و تسریع می‌شود. یافته‌های مطالعۀ حاضر علاوه بر غنی‌سازی دانش بومی و راهنمایی برای پژوهش‌های آتی، شناخت عمیق‌تر شرایط مرتبط با شکل‌گیری این ویژگی روان‌شناختی را در بستر فرهنگی فراهم نمود که همچنین می‌تواند پیامدهای عملی ویژه‌ای نیز در مشاوره و خانواده‌درمانی با توجه به مبحث چندفرهنگی داشته باشد.

a qualitative exploration of conditions for self-differentiation in iranian families

self-differentiation is a dynamic process that is formed and experienced under the influence of various conditions and is also considered dependent on the cultural and social context. considering this issue, the question was raised to explore conditions associated with self-differentiation formation in families. to find the answer to this question, the qualitative approach, the systematic design of grounded theory at the level of conceptual ordering, was used. 17 participants were interviewed through criterion sampling and according to data saturation. data analysis was done using the first stage of strauss and corbin’s coding method. after data analysis, 183 primary codes were identified, and then in the process of integration and comparison, 48 subcategories and nine categories were formed and classified into causal, contextual, and mediating conditions. the findings show that challenging conditions and motivation to progress lead people to self-differentiation. in addition to those causal conditions, if people are in intermediary conditions such as gaining different experiences in life, self-determining characteristics, and the desire to succeed, as well as background conditions such as communication with successful models, social and cultural structures, contexts, and events in the family, as well as the cooperative atmosphere and to be supported by the family, the formation process of their self-differentiation is facilitated and accelerated. the present study’s findings, in addition to enriching national knowledge and guidance for future research, provided a deeper understanding of this psychological characteristic in the cultural context, which can also have extraordinary practical consequences in counseling and psychotherapy about multicultural issues.