مدل ساختاری عوامل موثر روی به‌کارگیری شالی‌کاران از کودهای آلی به هنگام کشت برنج (oryza sativa) در شهرستان دزفول

برنج یکی از اصلی‏ترین غذاهای ایرانی است، امّا استفاده بی‏رویه از نهاده‏های شیمیایی در تولید این محصول از کیفیت و خواص آن کاسته است، تحقیقات قبلی نشان می‏دهد که استفاده از کودهای آلی در کشت برنج می‏تواند مواد مغذی مورد نیاز خاک برای تولید این محصول را فراهم کند، امّا شالی‌کاران تمایل چندانی به استفاده آن در کشت برنج ندارند. در راستای این مهم، پژوهش حاضر با هدف کلی بررسی عوامل موثر بر استفاده شالی‌کاران از کودهای آلی به هنگام کشت برنج در شهرستان دزفول انجام شد. جامعه آماری این پژوهش در سال 1401 را 4700 برنج‏کار شهرستان دزفول تشکیل می‏دهند که حجم نمونه برمبنای جدول کرجسی و مورگان، به‌روش نمونه‏گیری خوشه‏ای 360 نمونه برآورد شد. گردآوری داده‏ها به‌صورت پرسش‌نامه برمبنای مقیاس طیف لیکرت طراحی شد. روایی شکلی و محتوایی پرسش‌نامه با نظر متخصصان و پایایی آن از طریق آلفای کرونباخ و پایایی ترکیبی تایید شد. نتایج پژوهش مدل‌سازی معادله‏های ساختاری نشان داد که متغیرهای خودکارآمدی (ƛ= 0.257, p= 0.000)، راهنمای عمل (ƛ= 0.222, p= 0.000)، شدت درک شده (ƛ= 0.121, p= 0.035) و حساسیت درک شده (ƛ= 0.100; p= 0.046) و منافع درک شده (ƛ= 0.319, p= 0.000) اثر مثبت و معنی‏داری در به‌کارگیری کودهای آلی در میان شالی‌کاران شهرستان دزفول دارد، این در حالی است که متغیر موانع درک شده دارای اثر معنی‏داری در این بخش نبود. علاوه‌براین، می‏توان گفت که متغیرهای چارچوب اعتقاد سلامت توانست 67 درصد از واریانس متغیر وابسته تحقیق (استفاده از کودهای آلی در کشت برنج) را تبیین نمایند.

structural model of factors affecting the use of organic fertilizers by rice farmers during rice (oryza sativa) cultivation in dezful county

introductionagriculture is an essential part of every country’s economy and plays a decisive role in income, employment, and food security globally. agricultural soils are critical for the efficient production of crops and safe food to meet the needs of a growing population. however, improving soil quality is a critical component of sustainable agriculture. given the socio-economic and political pressure to improve soil fertility and increase agricultural productivity, widespread chemical fertilizer use, beginning in the 1950s and 1960s, led to increased food production at significant environmental cost. chemical fertilizers and pesticides have improved short-term food production. however, soil degradation, greenhouse gas emission increases, and water pollution risks have emerged through their widespread use. consequently, excessive use of chemical fertilizers negatively impacts human health throughout the food chain. for example, excessive use of phosphate fertilizers can lead to cadmium pollution, which if ingested can lead to osteoporosis. excessive use of nitrogen fertilizer leads to the accumulation of nitrites in plants; nitrites combine with amines increasing the risk of cancers of the digestive system, and methemoglobinemia in severe cases. fertilizer use leads to surface runoff and groundwater pollution contributing to eutrophication and consequently the deterioration of natural ecosystems and reduction of genetic diversity. rice is one of the main iranian foods, but the excessive use of chemical inputs in the production of this product has reduced its quality and properties, previous research shows that it is possible to use organic fertilizers in rice cultivation. it can provide nutrients needed by the soil to produce this product. but rice farmers do not have much desire to use it in rice cultivation. in line with this importance, the present study was conducted with the general aim of investigating the factors affecting the use of organic fertilizers by rice farmers during rice cultivation in dezful county.  materials and methodsthe statistical population of this research in 1401 is made up of 4700 rice farmers of dezful county, and the sample size was estimated based on the table of karjesi and morgan, using the cluster sampling method of 360 samples. data collection was designed in the form of a questionnaire based on the likert spectrum scale.