>
Fa   |   Ar   |   En
   ارزیابی کارایی جذب و مصرف نیتروژن در ارقام گندم (triticum aestivum l.) تحت شرایط آب و هوایی کرمانشاه  
   
نویسنده مندنی فرزاد ,بزرگی حسین آباد علی ,سعیدی محسن ,باقری علیرضا ,حیدری حسن
منبع بوم شناسي كشاورزي - 1398 - دوره : 11 - شماره : 1 - صفحه:87 -102
چکیده    جبران عنصر نیتروژن از طریق مصرف کودهای شیمیای باعث به هم خوردن تعادل شیمیایی خاک، شستشوی سریع تر آن و آلودگی بیشتر منابع آبی می شود که در نهایت کاهش کارایی مصرف نیتروژن را در پی دارد. به منظور ارزیابی کارایی جذب و مصرف نیتروژن در ارقام گندم، آزمایشی به صورت کرت های خرد شده در قالب طرح پایه بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار تحت شرایط آب و هوایی کرمانشاه در سال زراعی 94-1393 اجرا شد. تیمارهای آزمایش شامل چهار سطح کود نیتروژن (90، 180، 300 و 360 کیلوگرم اوره در هکتار) در قالب عامل اصلی و ارقام گندم پارسی، زارع، پیشگام و اروم در قالب عامل فرعی بود. صفات مورد ارزیابی شامل عملکرد ماده خشکل کل، عملکرد دانه، درصد نیتروژن زیست توده و کارایی جذب، تبدیل و مصرف نیتروژن بود. نتایج نشان داد که رقم پیشگام در مقایسه با سایر ارقام از ویژگی های اکوفیزیولوژیک بهتری در شرایط تیمارهای مصرف کود نیتروژن برخوردار بود. صرف‌نظر از ارقام گندم، با افزایش میزان کاربرد کود اوره از 90 به 360 کیلوگرم در هکتار، عملکرد ماده خشک کل (65.94 درصد) و عملکرد دانه (73.06 درصد) افزایش یافت. رقم پیشگام نسبت به سایر ارقام از عملکرد دانه بیشتری (37.37 درصد) برخوردار بود. بالاترین عملکرد دانه در رقم پیشگام (8950 کیلوگرم در هکتار) در تیمار 360 کیلوگرم اوره در هکتار و پایین ترین آن در رقم اروم (1264 کیلو گرم در هکتار) و شرایط کودی 90 کیلوگرم در هکتار مشاهده شد. نتایج نشان داد بیشترین کارایی جذب نیتروژن در پایین ترین سطح کودی برای رقم زارع (0.70 کیلوگرم نیتروژن بر کیلوگرم نیتروژن مصرف شده+ قابل جذب خاک) و کمترین آن در بالاترین سطح کودی برای رقم اروم (0.26 کیلوگرم نیتروژن بر کیلوگرم نیتروژن مصرف شده+ قابل جذب خاک) بدست آمد. بیشترین کارایی تبدیل نیتروژن در رقم پیشگام (59 کیلوگرم دانه بر کیلوگرم نیتروژن) در شرایط 90 کیلوگرم اوره در هکتار و کمترین آن در رقم اروم (37 کیلوگرم دانه بر کیلوگرم نیتروژن) در شرایط 360 کیلوگرم اوره در هکتار مشاهده شد. رقم پیشگام در شرایط 90 کیلوگرم اوره در هکتار بیشترین (36 کیلوگرم دانه بر کیلوگرم نیتروژن مصرف شده+ قابل جذب خاک) و رقم اروم در شرایط 360 کیلوگرم اوره در هکتار کمترین (10 کیلوگرم دانه بر کیلوگرم نیتروژن مصرف شده+ قابل جذب خاک) کارایی مصرف نیتروژن را داشت.
کلیدواژه ارقام گندم; کارایی تبدیل نیتروژن; کارایی جذب نیتروژن; کارایی مصرف نیتروژن; نیتروژن زیست توده
آدرس دانشگاه رازی, گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی, ایران, دانشگاه رازی, گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی, ایران, دانشگاه رازی, گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی, ایران, دانشگاه رازی, گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی, ایران, دانشگاه رازی, گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی, ایران
 
   Evaluation of nitrogen uptake and use efficiency in wheat cultivars (Triticum aestivum L.) under Kermanshah weather conditions  
   
Authors Mondani Farzad ,Bozorgi Hossein Abad Ali ,Saeedi Mohsen ,Bagheri Alireza ,Heidari Hassan
Abstract    Introduction;Nitrogen is the most important mineral nutrient for crop growth and development that improve quality and quantity of yield. It is used in modern agroecosystems to maximize yields. In harvest time, about 40 to 60% of applied nitrogen to the fields must be compensated by different fertilizers. Nevertheless, only 30 to 50% of consumed nitrogen is taken up by the crops and high amount of it is lost. Improved economic cost and environmental concerns augmented managing use of fertilizers. Improvement of nitrogen use efficiency has become an urgent target in crop production for efficient nitrogen utilization, maximum energy saving and productivity. In the sustainable agriculture approaches, there are several ways for increasing nitrogen use efficiency such as selection of suitable varieties. There is about six million hectare of wheat in Iran. Kermanshah Province with 6.4% of cultivation area and 6.6% of wheat production is the fifth place in Iran. In this province consumes large amounts of N fertilizers annually in the wheat agroecosystem. Therefore, the aims of this study were evaluating nitrogen uptake and utilization efficiency, and final nitrogen use efficiency in the wheat production system under Kermanshah weather condition.;  ;Materials and methods;A splitplot experiment based on the randomized complete block design with three replications was conducted in the Campus of Agriculture and Natural Resources Field at Razi University under Kermanshah weather condition during 20152016. The experiment treatments were four levels of nitrogen fertilizer rate (90, 180, 300, 360 kg ha1 of urea) as mainplot and four wheat varieties (Parsi, Zare, Pishgam and Orum) as subplot. The evaluated traits were included total dry weight yield, grain yield, biomass nitrogen content, nitrogen uptake efficiency (NUpE), nitrogen utilization efficiency (NUtE) and nitrogen use efficiency (NUE). Data analysis was done by SAS software (Ver 9.4) and means comparison by LSD tests were also carried out at the level of 5%.;  ;Results and discussion;The results showed that under nitrogen fertilizer rate treatments, Pishgam variety in comparison with other varieties had the most satisfying ecophysiological characteristics. Regardless of studied varieties, by increasing the rate of urea fertilizer from 90 to 360 kg ha1 total dry weight yield (65.9%) and grain yield (73.1%) were improved. In this situation, Pishgam variety had the highest grain yield (37.4%) compared to other varieties. The highest and the lowest grain yield were related to Pishgam variety (8950 kg ha1) in 360 kgurea ha1 treatment and Orum variety (1264 kg ha1) in 90 kgurea ha1 treatment, respectively. The results also showed that the highest NUpE observed in the lowest level of fertilizer rate for Zare variety (0.7 kg Nuptake/kg Nsoil+applied) and the lowest NUpE observed in the highest level of fertilizer rate for Orum variety (0.26 kg Nuptake/kg Nsoil+applied). The greatest and the lowest NUtE were for Pishgam variety (59 kg grain/kg Nuptake) in 90 kgurea ha1 treatment and Orum variety (37 kg grain/kg Nuptake) in 360 kgurea ha1 treatment, respectively. In relation to NUE, Pishgam variety had the highest value (36 kg grain/kg Nsoil+applied) under 90 kgurea ha1 treatment and Orum variety had the lowest value (10 kg grain/kg Nsoil+applied) under 36090 kgurea ha1 treatment. Our results also indicated that grain yield had a significant positive correlation with nitrogen content at anthesis and maturity while there was a significant negative correlation with NUpE and NUE. The relation of grain yield with NUtE was positive and no significant.;  ;Conclusion;The results showed that most of traits of wheat varieties such as grain yield and total dry weight yield were improved by increased nitrogen fertilizer rate. But, evaluation of traits related to nitrogen efficiency showed that NUE reduced by increasing of nitrogen fertilizer rate for all wheat varieties. The NUpE compare to NUtE had more effect on NUE. The grain yield had a significant negative correlation with NUpE and NUE but it had a positive correlation with NUtE. Although, breeding of varieties with higher NUtE can be cooperate an effective role in improvement of NUE but it seems that emphasis on nitrogen management consumption methods can be more effective.
Keywords
 
 

Copyright 2023
Islamic World Science Citation Center
All Rights Reserved