مطالعه دلایل و عوامل موثر بر شیوع مصرف مواد مخدر (موردمطالعه: سطح کشوری)

مواد مخدر، دخانیات و مصرف مواد اعتیادآور؛ امروزه تبدیل به نگرانی اجتماعی در سطح جهانی و ایران شده و درگذر زمان با افزایش فشارهای اجتماعی اقتصادی و تحول جامعه از قالب سنتی به مدرن در اثر کژ کارکردهای اجتماعی نسبت به قبل، شیوع بیشتری داشته است. بر این اساس هدف اصلی پژوهش مطالعه دلایل و عوامل موثر بر شیوع مصرف مواد مخدر است. روش تحقیق از نوع فرا تحلیل کمی و مرور سیستماتیک با تکیه‌بر منابع و اسناد علمی منتشرشده از پایگاه مجلات تخصصی نور، بانک اطلاعات نشریات ایران، پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران دربازه زمانی 1383 1403 است. از جامعه آماری 90 پژوهش؛ با رعایت مراحل غربالگری و ملاک ورود و خروج؛ 45 سند به روش نمونه‌گیری غیر احتمالی (تعمدی و دسترس)؛ انتخاب و وارد نرم‌افزار cma2 شده است. آزمون مورداستفاده d کوهن و f فیشر است. درنهایت ضریب اندازه اثر (effect size) نشان می‌دهد که عوامل اجتماعی (سرمایه اجتماعی، محیط اجتماعی بزهکارانه، ناکامی اجتماعی، کنترل اجتماعی، بی‌سازمانی خانوادگی، هم‌نشینی افتراقی)؛ فرهنگی (سواد رسانه‌ای، هنجارها و ارزش‌های قومی، سبک زندگی پرخطر، باورهای مذهبی، شبکه‌های مجازی)؛ اقتصادی (فقر، آنومی اقتصادی، محرومیت نسبی، بیکاری)؛ روانی (مهارت‌های فردی، احساس بیگانگی، انزوای اجتماعی، تجربه لذت و کنجکاوی)، عوامل زمینه‌ای (سطح تحصیلات، محل زندگی، سابقه اعتیاد والدین، مدت و سابقه مصرف مواد مخدر) در شیوع مصرف مواد مخدر رابطه موثر بوده است.

studying the causes and factors affecting the prevalence of drug use (case of study: national level)

drugs, tobacco and addictive substances; today, it has become a social concern at the global level and in iran, and over time, with the increase of socio-economic pressures and the transformation of society from a traditional to a modern format, due to the distortion of social functions, it has become more prevalent than before. based on this, the main goal of the research is to study the reasons and factors affecting the prevalence of drug use. the research method is quantitative meta-analysis and systematic review based on the sources and scientific documents published from the database of noor specialized magazines, iran publications information bank, iran research institute of science and information technology in the period of 1403-1383. from the statistical population of 90 studies; by complying with the screening procedures and entry and exit criteria; 45 documents by non-probability sampling method (deliberate and accessible); it has been selected and entered into cma2 software. the test used is cohen's d and fisher's f. finally, the effect size coefficient shows that social factors (social capital, delinquent social environment, social failure, social control, family disorganization, differential cohabitation); cultural (media literacy, ethnic norms and values, risky lifestyle, religious beliefs, virtual networks); economic (poverty, economic anomie, relative deprivation, unemployment); psychological (individual skills, feelings of alienation, social isolation, experience of pleasure and curiosity), background factors (level of education, place of residence, history of parental addiction, duration and history of drug use) have been effective in the prevalence of drug use.