تنوع اکولوژیکی به مثابه راهبرد شناختِ تنوع قومی در ایران

تنوع زیستی در ایران‌زمین پرسش‌های دشواری را در مورد چگونگی شناخت، تعامل و تحلیل آن، فرا روی محققان این فلات گسترده و ناهموار مطرح می‌سازد. به‌واسطه جدایی مطالعات و تحقیقات طبیعی و اجتماعی و مرزبندی‌های ناشی از این رویکرد واگرایانه، این دشواری در حوزه مسائل اجتماعی دو چندان شده است. تنوع قومی، سرفصلی اجتماعی از بافت و ترکیب زیست جمعی در فلات ایران می‌باشد. با توجه به درهم تنیدگی حوزه‌های طبیعی و اجتماعی، پرسش اصلی مقاله عبارت است از این‌که: تنوع قومی به مثابه یک ویژگی زیستی و سرزمینی در کشور، چگونه می‌تواند همگرایی اجتماعی و یکپارچگی سرزمینی را در پی داشته باشد؟ فرضیه اصلی بر پایه واقعیتِ پیوند حوزه‌های طبیعی و اجتماعی و دیرینگی زیست در سرزمین، شناخت تنوع قومی را در گرو شناسایی و تحلیل با هم‌پیوند طبیعی آن یعنی تنوعِ زیستگاهی و سکونتگاهی می‌داند و نسبت همگرایی اجتماعی با تنوع قومی را بدون فهم تنوع اکولوژیک ممکن نمی‌داند زیرا جداسازی تحلیلی و صورت‌بندی صرفاً اجتماعی-در معنای عام آن- از تنوع قومی، منجر به از دست رفتن ویژگی بوم-پایه بودن آن می‌شود. با توجه به ماهیت نظری مقاله، روش تحقیق مورد استفاده، تحلیل انتقادی با هدف گشودگی مفهومی در حوزه مطالعاتی و تحقیقاتیِ قوم‌شناسی ایران با تکیه بر رویکرد اجتماعی-اکولوژیک است. از این‌رو، تنوع اکولوژیکی به مثابه زیرساخت ادراکی و مفهومیِ مواجهه با ویژگی‌ها و تغییرات سرزمینِ متنوع ایران به‌ویژه، تنوع قومی پیشنهاد شده است.

ecological diversity، the strategy of recognizing ethnic diversity

the biodiversity in iran has raised difficult questions for researchers about how to understand and interact with this vast and rugged plateau. furthermore، we are witnessing a separation of natural and social studies and research from each other. this divergent approach has made the aforementioned questions more difficult. ethnic diversity is one of the important branches in social discussions that reflects the texture and composition of the community life on the iranian plateau. considering the continuity of the natural and social domains، the main question of the article is: how can ethnic diversity، as a bioecological and territorial characteristic of the country، bring about social cohesion and territorial integrity? the main hypothesis is based on the reality of the connection between the natural and social spheres and the antiquity of life on the land. thus، understanding ethnic diversity depends on identifying and analyzing the natural domain associated with it، namely habitat and settlement diversity. therefore، the relationship between social integration and ethnic diversity is not possible without understanding ecological diversity. considering the theoretical approach of the article، the research method used is critical analysis. it is hoped that conceptual openness will be achieved in the field of iranian ethnographic studies and research by relying on a socio-ecological approach. therefore، ecological diversity has been proposed as a conceptual basis for understanding the characteristics and changes of iran's diverse land، especially ethnic diversity.