جهان زندگی ناباوران؛ مطالعه موردی: دانشجویان دانشگاه تهران و شریف

افراد در مواجهه با دین بطور معمول در دو دسته دیندار و بی‌دین جای می‌گیرند؛ اما در نگاهی عمیق‌تر دینداری امری است که تلون بسیاری می‌پذیرد. بنابراین پژوهش و سیاستگذاری در حوزه دین و دینداری بدون توجه به تنوع‌ها و تکثرات موجود در آن ناقص است. مطالعه باورها و سنت عملی برخاسته از آن در میان افرادی که از دید ناظری بیرونی، غیردیندار تلقی می‌شوند، همچنان در زمره مطالعات دینداری جای دارد؛ اما در مطالعات جامعه‌شناختی دین، کمتر به این طیف توجه می‌شود. همچنین تاثیرات برجسته نخبگان بر سرنوشت جوامع اهمیت مطالعه دینداری در بین آنان را دوچندان می‌کند. دین و دینداری را نیز می‌توان در سه بُعد معرفتی، گرایشی و رفتاری دسته‌بندی کرد. از آن‌جا که تحقیق در همه ابعاد سه‌گانه، مانع توجه کافی به جزئیات در هر یک از این ابعاد است، مقاله حاضر تنها به بعد معرفتی دینداری می‌پردازد. در این پژوهش چارچوبی متشکل از 6 محور به عنوان محورهای گفت‌وگو با مصاحبه‌شوندگان مورد استفاده قرار گرفت. تحلیل‌ داده‌های گردآوری شده، منجر به تمایز سه دسته «غیرمعتقدین به اصول دین»، «غیرمعتقدین به شریعت» و «معتقدین به شریعت» شد. در این تحقیق به سبب تنوع و گستردگی داده‌ها تنها به مطالعه مواضع معرفتی دانشجویان غیرمعتقد به اصول دین پرداخته می‌شود. در بررسی قشر ناباوران شش گونه بدست آمد که عبارتند از: منکر خدای برساخت‌گرای علم‌آیین، لاادری شک‌بنیاد، شک‌بنیاد خودآیین، لاادری‌گرای علم‌آیین، آرامش‌طلب تکلیف‌گریز و خداباورِ شک‌بنیادِ کثرت‌گرا.

the life-world of non-believers: a case study of students at the universities of tehran and sharif

individuals encountering religion are typically placed into two categories: religious and non-religious. however، upon deeper examination، religiosity is something that takes on many forms. therefore، research and policymaking in the field of religion and religiosity is incomplete without considering the diversity and multiplicity present within it. studying the beliefs and practical traditions arising from those who، from the perspective of an external observer، are considered non-religious، still falls within the scope of religiosity studies. however، sociological studies of religion often pay less attention to this spectrum. furthermore، the significant impact of students from top universities، as elites who shape the future outlook of the country، underscores the importance of studying religiosity within the inner sanctum of their awareness and worldview. the purpose of this research is to present a narrative of the life-world of non-religious students at the universities of tehran and sharif، and the variations and colorfulness present within the text of their life-world. towards this goal، this research utilizes a phenomenological approach. the sample under study consisted of 50 students. religion and religiosity can be categorized، in one sense، into three dimensions: cognitive، attitudinal، and behavioral. this article only addresses the cognitive dimension of religiosity. in this research، a framework consisting of 6 axes was used as the basis for interviews with the interviewees. analysis of the collected data reveals that، in a general classification، the subjects under study can be categorized into four groups: “religion-bound totalists،” “disbelievers in the principles of religion،” “disbelievers in the sharia،” and “believers in the sharia.” due to the diversity and breadth of the data، this research focuses solely on the epistemic-belief positions of students who disbelieve in the principles of religion. nevertheless، the study of non-believers yielded six types، which are: the science-ritual constructivist god-denier، the doubt-based agnostic، the autonomous doubt-based، the science-ritual agnostic، the comfort-seeking duty-avoider، and the pluralist doubt-based god-believer