کلمه«مِثل» در قرآن و آیات تحدّی آن‏

«مِثل» ماده‌ای نسبتا پربسآمد در قرآن کریم است. بسیاری از واژه‌شناسان آن را به یک دید نگریسته‌اند؛ عالمان علوم قرآن در علم اعجاز و تحدی قرآن به جنبه‌های معنای آن کمتر توجه داشته‌اند؛ این امر موجب برداشت‌های غیر دقیق از آن و از سوی دیگر سردرگمی در اعجاز و آیات تحدی قرآن گردیده‌است.دراین مقاله، تعیین معنای مشترک و نیز یافتن تفاوت معنایی و کاربردی آن دو کلمه و وجوه معنایی «مِثل» به منظور شناخت بهتر و دقیق تر؛ خصوصا ارتباطی که با وجوه اعجاز قرآن مجید پیدا می‌کند دنبال می‌شود.این پژوهش با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی درصدد دست یابی به اهداف یادشده‌است.با این پژوهش به دست می‌آید که معنای«مثل» مشابهت است؛ ولی شباهت، وجوه و جنبه‌هایی همچون صورت؛ جنسیّت؛ کمیّت وکیفیّت دارد. در هیچیک از کاربردهای آن، همه جنبه‌های همانندی منظور نیست بلکه یک یا دو جنبه مورد نظر است. در آیات تحدی، جنبه محوری در شباهت، کیفیّت معنایی است؛ گرچه اندکی به صورت نیز نظارت می‌یابد.بر این اساس، از یک سو کاربردهای «مثل» در قرآن، دلالت بر یکی دو جنبه مشابهت و عدم دلالت بر همه معانی مشارکت را، به دست می‌دهد و از دیگرسو تحدی قرآن را با توجه به دو جنبه کیفیّت و صورت، وارد و درست می‌نماید و با توجه به این جنبه‌ها، شناخت دقیق تر دسته‌ای از کلمات قرآن و ابعاد یکی از علوم آن فراهم می‌آید.

the word “mithl” in the qur’an and its challenging verses (āyāt al-taḥaddī)

the word mithl is a relatively frequent term in the holy qur’an. many lexicographers have viewed it from a single perspective, while qur’anic scholars in the miraculous field (iʿjāz) and challenge (taḥaddī) have paid less attention to its semantic aspects. this has led to imprecise interpretations and confusion regarding the qur’an’s inimitability and verses of challenge. this article aims to determine the common meaning and identify the semantic and functional differences of this word, as well as its semantic aspects, to gain a better and more accurate understanding, especially in relation to the aspects of the qur’an’s miracle. this research employs a descriptive-analytical method to achieve the aforementioned objectives. it reveals that the meaning of mithl is similarity; however, this similarity has various aspects and facets such as form, gender, quantity, and quality. in none of its uses does it imply similarity in all aspects; rather, one or two aspects are intended. in the verses of challenge, the central aspect of similarity is the quality of meaning, although it also slightly pertains to form. based on this, the uses of mithl in the qur’an indicate one or two aspects of similarity and do not imply all meanings of participation. furthermore, it validates the qur’an’s challenge by considering the two aspects of quality and form. considering these aspects provides a more precise understanding of a group of qur’anic words and the dimensions of one of its sciences.