جریان قاعدۀ نفی غرر در مهریۀ عقد دائم از منظر فقه امامیه و حقوق موضوعۀ ایران‏

«غرر» به معنی ابهام موجود در مورد معامله‌ای است که یکی از متعاقدین را در معرض ضرر غیرقابل اغماض قرار دهد و اثر «نفی غرر» باطل بودن معاملات غرری است؛ اما چنین اثری در مهریه عقد نکاح مورد تردید واقع شده‌ است. منشا تردید این است که از یک دیدگاه، نکاح معاوضۀ حقیقی نیست. از سوی دیگر، مهریه به عنوان یک امر مالی، غرض اصلی نکاح محسوب نمی‌شود. مضاف بر این، روایاتی نیز دال بر مشروعیت مهریه مبهم وجود دارد. طرفداران این نظر جریان قاعدۀ نفی غرر در مهریه عقد نکاح دائم را ممنوع اعلام کرده‌اند. اما نگاه دوم به جنبه مالی و معاوضی‌بودن مهریه توجه کرده، مهریۀ مبهم را مشمول قاعدۀ نفی غرر دانسته‌است. این پژوهش توانسته‌است با روش تحلیلی و کتابخانه‌ای، مهریۀ غرری را بررسی و حکم آن را بر اساس ادلۀ فقهی از حیث صحت و بطلان تعیین کند. مسئله‌ای که از این زاویه بدان توجه نشده‌است و از خلا علمی رنج می‌برد. بر اساس یافته‌های تحقیق، قاعدۀ نفی غرر در مهریه عقد نکاح دائم نیز جاری است، به طوری که اگر در هنگام عقد، مهریه مبهم باشد، مهرالمسمی بر اثر جریان قاعدۀ نفی غرر باطل بوده و مهرالمثل ثابت است.

the proceeding of the rule of disclaiming gharar (uncertainty) in dowry in permanent marriage from the point of view of jurists

gharar means the uncertainty about a transaction that exposes one of the contracting parties to an unavoidable loss, and the effect of disclamation of gharar is the invalidity of gharari transactions, but such an effect is doubtful in the marriage dowry. the source of doubt is that from one point of view, marriage is not a real exchange. on the other hand, dowry as a financial matter is not considered the main purpose of marriage. in addition, there are also narrations indicating the legitimacy of dowry is ambiguous. proponents of this opinion have declared that the rule of negation of gharar in the dowry of a permanent marriage contract is prohibited. but the second view paid attention to the financial aspect and exchangeability of the dowry, and considered the ambiguous dowry to be subject to the rule of disclamation of gharar. this research has been able to analyze the gharari dowry with analytical and library methods and determine its ruling based on jurisprudential evidence in terms of validity and invalidity; a problem that has not been paid attention to from this angle and suffers from a scientific vacuum. based on the findings of the research, the rule of disclamation of gharar is also valid in the dowry of a permanent marriage contract, so that if the dowry is ambiguous at the time of marriage, the mahr al-musammā (definite dower) is void due to the rule of disclamation of gharar and the mihr al-mithl (fair equivalent dower) is fixed.