مبانی فقهی ثبت اختراعات نظامی‏

امروزه ظهور مالکیت معنوی (فکری) و سیطره آن بر اختراعات، برای حمایت از حقوق مخترعین، امری غیرقابل‌انکار به‌نظر می‌رسد؛ با این‌ وجود، وضعیت حمایتی حقوق مالکیت معنوی از اختراعات در نزد متخصصان فن، فی‌الجمله با تردیدهای در برخی از زمینه‌ها مواجه است. ازجمله این زمینه‌ها اختراعات نظامی است که در عمل موردتردید جدی برخی از داعیه‌داران اختراعات نظامی است.در این پژوهش بر آن هستیم، با استناد به منابع کتابخانه‌ای و با روش تحلیلی-توصیفی به ‌بررسی فقهی مواضع موافقین و مخالفین ثبت اختراعات نظامی-به‌عنوان اولین قدم برای حمایت معنوی از اختراعات نظامی-پرداخته شود تتبع در آثار کسانی که در این زمینه پژوهش انجام‌داده‌اند، نشان می‌دهد که در این زمینه دو دیدگاه کلی ابراز شده‌است: برخی بر این عقیده هستند که اختراعات نظامی نیازی به ثبت ندارد؛ زیرا ثبت آن احتمال افشای اسرار نظامی را در پی دارد و لذا خطرات نقض امنیت ملی را در پی دارد. عده‌ای دیگر نیز بر این عقیده هستند که اختراعات نظامی نیز به‌مانند سایر اختراعات نیاز به ثبت دارد؛ زیرا اولاً احتمال افشای اسرار نظامی در صورتی که روند ثبت اختراعات محرمانه باشد، بسیار کاهش می‌یابد؛ و ثانیاً برخی از اختراعات نظامی از حساسیت ویژه‌ای برخوردار نیست، لذا مخاطره‌ای برای امنیت ملی ندارد و درنتیجه ثبت آن‌ها با مشکلی روبه‌رو نیست.

jurisprudential foundations of patenting military inventions

today, the emergence of intellectual property and its dominance over inventions to protect the rights of inventors seems undeniable; however, the protective capacity of intellectual property rights for inventions among technical experts is generally faced with doubts in some areas. among these areas are military inventions, which are seriously questioned in practice by some proponents of military inventions.in this study, we aim to examine the jurisprudence of the positions of those in favor of and against the registration of military patents-as the first step towards the intellectual protection of military inventions-by citing library sources and using an analytical-descriptive method. a study of the works of those who have written in this field shows that two general views have been expressed in this regard: some believe that military inventions do not need to be patented because their patenting entails the possibility of revealing military secrets and therefore entails the risks of violating national security. others believe that military inventions, like other inventions, need to be patented because, first, the possibility of revealing military secrets is greatly reduced if the patenting process is confidential; and second, some military inventions are not particularly sensitive, so they do not pose a risk to national security and, as a result, their patenting is not problematic.