اصول و معیارهای نورپردازی میدان های شهری؛ ارزیابی کیفی میدان های شهر تهران

نورپردازی و روشنایی شهری علاوه بر تامین قابلیت دید، ایمنی و امنیت، نقشی مهم و کلیدی در ارتقا عملکرد فضاهایشهری،کیفیت زندگی شبانه، تصویر ذهنی کاربران از فضای شهری در شب هنگام و هویت بخشی به فضاهای شهری ایفامیکند. بهره مندی از کلیه مزایایی که نورپردازی فضاهای شهری می تواند برای شهرها و ساکنانش فراهم کند، نیازمند درنظر گرفتن ابعاد متفاوت آن از ابعاد تکنیکی تا زیباشناختی، برنامه ریزی و طراحی شهری است. ضرورت این موضوعدر میدان های شهری، بواسطه نقش ویژه آ نها به عنوان یکی از اصلی ترین فضاهای جمعی شهر و سازنده هویت اجتماعی وکالبدی آن مطرح می شود. در این پژوهش تلاش شده است که با روش تحقیق توصیفی از طریق بررسی اسناد و مطالعاتدر این زمینه به راهنمای طراحی روشنایی در این فضاها و چک لیست مورد پژوهشی میدان های شهری دست یافته شود.فرآیند تهیه این راهنما براساس شناخت توقعات موضوعی از میدان های شهری که عبارتند از تعین فضایی، یکپارچگی،سکون و تجمع طلبی و بازتعریف آن ها در قالب سه اصل شناسایی شده زمینه گرایی، طرح تجهیزات روشنایی و رفاهبصری بوده است. در بخش مطالعات موردی، نمونه هایی هدفمند از دو گروه متعارف میدان های منطقه ای و ناحیه ای و بادرنظر گرفتن ویژگی های شاخص از نظر کالبدی، اجتماعی و فرهنگی، قدمت و نقش هویتی گزینش شدند که عبارتند ازمیدان های تجریش، ونک، مادر، صادقیه، هفت تیر، هفت حوض، انقلاب، فردوسی، امام (توپخانه)، بهارستان، محوطه پیادهتیاتر شهر و برج میلاد. ارزیابی روشنایی این میدان ها با روش مطالعا ت میدانی و بر اساس اعطای امتیاز به مولفه هایاصلی و فرعی چک لیست پیشنهادی و با احتساب اوزان هر یک از مولفه های فرعی در دستیابی به مولفه اصلی بوده است.بر اساس نتایج حاصل از این بخش، اصل رفاه بصری در میدان های شهری تهران بیشترین امتیاز را به خود اختصاص دادکه نشان دهنده اولویت این موضوع در طرح روشنایی این فضاها بوده است. کسب امتیازهای بسیار پایین تر در دو مولفهدیگر و به ویژه مولفه زمینه گرایی نشان دهنده بی توجهی به فرصت های موجود در زمینه به ویژه در میدان های تاریخیشهر تهران است. غفلتی که منجر به افول کیفیات عملکردی (زندگی شبانه، سرزندگی فضا و غیره) و ادارکی (تصویرذهنی،جهت یابی، خوانایی مجموعه فضاهای شهری و...) در میدان های شهر تهران شده است.