بررسی نقش نور روز در ایجاد فضای معنوی در مساجد معاصر

تجلی رمزگونه نور طبیعی در فضاهای عبادی مساجد قدیمی، دگرگونی شگرفی در مکان ایجاد کرده و موجب افزایشکیفیت معنوی این فضاها شده است. در مساجد معاصر، استفاده از نور طبیعی صرفاً به استفاده کمّی از آن تنزل یافته واز به کارگیری جنبه های کیفی آن غفلت شده است. این امر موجب از بین رفتن آثار رو حبخش نور در فضای عبادی و نیازبه استفاده هر چه بیش تر از انرژی های الکتریکی شده است. به منظور کشف رابطه بین مشخصات معماری فضای عبادیو کیفیت روحانی آن، مقاله حاضر با بررسی نظریه های معتبر دانشمندان در دو عرصه متفاوت فیزیک نور و روانشناسینور، به مطالعه فضای گنبدخانه مسجد قبا واقع در شهر تهران می پردازد. ویژگی طراحی روشنایی گنبدخانه مسجد قبانمونه مناسبی برای تحلیل رابطه معماری فضا و فرم بازشو با حضور کیفی نور به شمار می رود. اهداف کاربردی اینتحقیق ارایه راهکارهای کنترل نور طبیعی برای طراحی فضاهای عبادی و معرفی روش تحلیل کیفیت معنوی فضا از نظرروشنایی است. برای بررسی چگونگی حضور کمّی و کیفی نور در گنبدخانه این مسجد از دستگاه های سنجش کمی نوردر برداشت میدانی استفاده شده است. جهت دست یابی به الگوی توزیع نور و میزان روشنایی فضا در کل سال، داده هاپس از استخراج، از طریق نرم افزار ریدینس مورد بررسی قرار گرفت. چگونگی تاثیر فرم بازشوها و سایه بان بالای بازشودر کنترل حضور کیفی نور از اهم نتایج تحقیق حاضر می باشد. تفاوت این تحقیق با تحقیقات گذشته ایجاد رابطه بینرویکرد کمّی (داده های میدانی) و کیفی (نور معنوی و شاعرانه) است.