مروری بر مناقشات نظری پیرامون امنیت و روشهای پیشگیری از جرم

امنیت یکی از مهمترین عوامل سازنده کیفیت مطلوب در طراحی شهری است. در واقع میتوان گفت، وجود محیطی امن برای زندگی از ضروریات و نیازهای اصلی انسان میباشد. احساس ناامنی در محیط و نگرانی های ناشی از مکا نهای ناامن، سایر فعالیتهای انسانی را تحت شعاع قرار داده و امور اقتصادی و فرهنگی و اجتماعی و غیره به درستی انجام پذیر نخواهد بود. امنیت به حفاظت از اشخاص و دارایی های آنها بر میگردد. کمبود امنیت، احساس خطر و ترس از جرم و جنایت موجب کاهش استفاده از عرصه های همگانی و عدم کارایی محیط های شهری میگردد. بنابراین میتوان گفت، ایجاد احساس امنیت و ایمنی لازمه موفقیت طراحی شهری میباشد. احساس امنیت یکی از اصلی ترین عوامل پایداری فضاهای شهری به شمار می رود و بدون احساس امنیت هیچ فضای شهری عرصه حضور و تعاملات اجتماعی شهروندان نخواهد بود. از اینرو دانش طراحی شهری خود را ملزم به برقراری این کیفیت کلیدی در فضاهای شهری میداند.همانگونه که در مسیله بهداشت و درمان اجتماعات انسانی موضوع پیشگیری از بیماریها مقدم بر درمان آنها می باشد و این مطلب به عنوان یک اصل ریشهای پذیرفته شده است، در خصوص جرایم شهری نیز بدین گونه است یعنی جلوگیری و پیشگیری کردن از وقوع جرایم مقدم بر تمامی اقداماتی است که دولت و دستگاههای قضایی و انتظامی یک کشور طی سلسله اقداماتی پر هزینه انجام میدهند تا فرد مجرم را مجازات و تنبیه کنند. به طور کلی دو رویکرد پیشگیری از جرم در میان نظریه پردزان رایج است. رویکرد نخست، رویکرد غیرمکانی است که به کاهش و یا از بین بردن انگیزه های شخصی ارتکاب جرم از طریق آموزشهای اخلاقی، بهبود وضعیت اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی جامعه، وضع قوانین و جریمه اشاره دارد. این رویکرد در برخی منابع رویکرد اجتماعی نیز نامیده شده است. رویکرد دیگر رویکرد مکانی (موضعی) است که هدف اصلی آن سخت تر کردن امکان ارتکاب جرم بوسیله کاربرد تکنیک هایی خاص در مکانی مشخص میباشد.این مقاله ضمن بررسی مناقشات نظری پیرامون این دو رویکرد، اختلافات موجود بین نظریه پردازان هر رویکرد را نیز مورد بررسی قرار میدهد. در پایان نیز به جمع بندی آرای این نظریه پردازان پیرامون امنیت و روشهای پیشگیری از جرم و همچنین علت اساسی این مناقشات و اختلاف نظرها پرداخته شده است. به طور کلی با توجه به تمام نظریه پردازیهای صورت گرفته پیرامون ارتقای احساس امنیت میتوان گفت از طریق طراحی کالبدی تا حد زیادی میتوان جرایم را در فضاهای شهری کاهش داد. البته در این راستا دو نکته مهم حایز اهمیت اس ت: نخست آنکه، کیفیتهای طراحی شهری به تنهایی ظاهر و ایجاد نمیشوند، بلکه این کیفیت ها همزمان و مکمل هم بوده، روابط پیچیدهای با هم دارند و ایجاد احساس امنیت در فضا نیازمند ارتقای سایر کیفیتهای طراحی شهری مانند احساس تعلق است که حضور شهروندان را در فضا تشویق نماید. از سوی دیگر باید در نظر داشت که اتخاذ روش و تکنیک مناسب برای پیشگیری از جرم به درک عمیق زمینه محلی نیاز دار د. در مکانی خلوت و به اصطلاح سوت و کور ممکن است ایجاد سرزندگی برای جلب افراد، نظارت طبیعی آنها و کاهش امکان وقوع جرم مفید به نظر رسد، ولی این سرزندگی اگر از حد خاصی تجاوز نماید، موجب آشفتگی محیط شده و با افزایش امکان ارتکاب جرم امنیت را کاهش میدهد.