شهرسازی از منظر رویکرد روایی تحلیلی بر ماهیت، نقش و جایگاه روایی اسناد شهری

شهرها تلاقی‌گاه روایت‌ها هستند، اما لزوماً همه‌ روایت‌ها به یک اندازه بر مکان‌ها، فعالیت‌ها، زندگی‌ و سرنوشت یک شهر تاثیر نمی‌گذارند. برخی روایت‌ها غالب هستند و برخی دیگر درحاشیه، پنهان و سرکوب‌شده. ادبیات نظری و تجربه‌های عملیِ رشته‌ی شهرسازی بر این نکته صحه می‌گذارند که هیچ‌یک از روایت‌ها به‌اندازه‌ی اسناد تخصصی شهرسازی بر تکوین شهرها تاثیر نمی‌گذارند. اسناد شهرسازی صرفاً متونی فنی نیستند، بلکه نوعی «روایت» محسوب می‌شوند و از تمامی امکان‌های روایی برای متقاعد کردن مخاطب و به‌کرسی نشاندن ایده‌هایشان بهره می‌برند. سوال اصلی این است که بررسی کیفیت‌های روایی اسناد شهرسازی چه اهمیتی دارد؟ چگونه انجام می‌شود؟ و چه نتایجی در پی خواهد داشت؟ هدف پژوهش حاضر واکاوی اسناد شهرسازی از بعد روایی است تا از این رهگذر به کارکردهای بلاغی‌- ‌رواییِ این اسناد پی ببرد و بتواند درکی نو از نقش شهرساز به‌مثابه‌ راوی و جایگاه سند به‌منزله‌ی روایت پیدا کند. پژوهش حاضر به کمک روش تحلیل محتوای کیفی، به مرور متون نظریِ مرتبط با دو حوزه‌ی روایت و شهرسازی می‌پردازد تا از طریق سنتز آن‌ها چارچوبی مفهومی را برای شناسایی مولفه‌ها و مضامین روایت و ردیابی و تحلیل آن‌ها در اسناد تخصصی شهرسازی تدوین کند. بازخوانی اسناد شهرسازی از لنز روایت نشان می‌دهد که چطور در این اسناد، واقعیت‌های شهری به شیوه‌ای معین قاب گرفته و تفسیر می‌شوند، و از این رهگذر نسخه‌‌ای ویژه و انحصاری‌ از آینده‌‌ای مطلوب ترسیم می‌گردد. ملحوظ داشتن شهرسازی از منظر رویکرد روایی و بازخوانی اسناد شهرسازی از لنز روایت، ضرورت تجدیدنظر در اهداف نظری و عملیاتی دانش شهرسازی و عوامل مشروعیت‌بخش آن را پیش می‌کشند. در پرتو یک بنیان معرفتی تازه، نقش و جایگاه شهر، شهرساز و شهرسازی از نو تعریف خواهند شد.

urban development from the perspective of the narrative approach an analysis of the nature, role, and narrative position of urban documents

cities are crossroads of narratives, while all narratives would not necessarily similarly influence the places, activities, life, and destiny of a city. some narratives are dominant, and others are marginal, latent, and suppressed. theoretical literature and practical experiences of urban development confirm that no narrative can affect the development of cities as much as specialized documents of urban development. urban development documents are not just technical texts but are considered a kind of &narrative& benefiting from all narrative possibilities for persuading the audience and pushing their ideas. the main questions are as follows: how important is the assessment of narrative qualities of urban development document? how is it done? what would be the outcomes? this study aims to analyze the urban development documents based on the narrative aspect to find the rhetorical-narrative functions of these documents and achieve a new understanding of the urban planner’s role as a narrator and the document’s position as the narration. the extant study reviews theoretical texts related to narrative and urban development scopes using qualitative analysis of content to formulate a conceptual framework for identifying components and themes of the narration and tracking and analyzing them within professional urban development documents through synthesis of these texts. rereading urban development documents through the lens of narrative indicates how urban realities are framed and interpreted with a certain technique in these documents so one can illustrate a special and inclusive version of a desirable future in this way. consideration of urban development based on the narrative approach and rereading urban documents through the narrative lens would necessitate a revision in the theoretical and operational goals of urban development knowledge and factors legitimizing it. the role and position of city, urban planner, and urban development will be redefined in the light of a novel knowledge base.