کاربرد روش ترکیبی بهترین- بدترین و الگوریتم ژنتیک در تخمین میزان اهمیت اصول برنامه‌ریزی حمل‌‌ و نقل شهری زیست‌پذیر

امروزه با رشد روزافزون شهرنشینی و عدم تناسب زیرساخت‌های حمل و نقل با تقاضای استفاده از خودروی شخصی، اتخاذ برنامه‌های مناسب به منظور ایجاد تناسب مابین تقاضا و عرضه موجود حائز اهمیت است. در این راستا، برنامه‌ریزی حمل و نقل مبتنی بر اشتراک مدهای مختلف یک روش مناسب برنامه‌‌ریزی متناسب با فضا و طراحی المان‌‌های شهری است که بر اساس 10 اصل بنیادین بنا نهاده شده است. این مقاله سعی در تعیین میزان اهمیت هر یک از آن‌ها در حوزه برنامه‌ریزی حمل و نقل شهری زیست‌پذیر دارد. بدین منظور از ترکیب روش بهترین- بدترین با الگوریتم ژنتیک وزن بهینه هر یک از اصول تعریف‌شده تخمین زده شده است. جهت پیاده‌سازی روش پیشنهادی، کلان‌شهر تهران به عنوان یکی از پرتراکم‌ترین شهرهای خاورمیانه به عنوان نمونه موردی مدنظر قرار گرفت. برای جمع‌آوری نظرات خبرگان در ابتدا پرسش‌نامه شناسایی بهترین (بااهمیت‌ترین) و بدترین (کم‌‌اهمیت‌‌ترین) اصل طراحی و جمع‌آوری شد و در ادامه، پرسش‌نامه دوم به‌منظور بررسی وزن هریک از 10 اصل معرفی‌شده در منابع استفاده شد. نتایج پرسش‌نامه اول نشان داد که از بین 10 اصل معرفی‌شده، برای شهر تهران، اصل برنامه‌‌ریزی حمل‌‌ونقل و شهر توامان بیش‌ترین و اصل تعیین نرخ کرایه عادلانه مدهای مختلف حمل‌‌ونقلی کم‌ترین میزان اهمیت را داشته اند. مطابق با تحلیل پرسش‌نامه دوم و اجرای الگوریتم ژنتیک تا رسیدن به پایداری پاسخ‌‌ها، مشخص شد که اصل برنامه‌‌ریزی حمل‌‌ونقل و شهر توامان حدوداً سه برابر سایر اصول اهمیت دارد و در برنامه‌‌ریزی‌‌های حمل‌‌ونقل شهری باید به آن توجه ویژه‌ای شود. دلیل این موضوع می‌‌تواند فاصله‌ی قابل توجه شهر تهران از اصول زیست‌پذیر باشد و لذا هم‌‌افزایی در راه‌‌کارهایی که از دید یکپارچه و توامان به‌دست خواهد آمد می‌‌تواند راهگشای حل مسائل پیچیده شهری باشد.

the use of hybrid bwm and ga in estimating the importance rate of planning principles of livable urban transportation

now, the increasing growth of urbanism and inconsistency between transportation infrastructures and demand for personal car use have made it necessary to adopt proper plans to match the existing supply and demand. in this case, transportation planning based on sharing various modes is an appropriate technique of planning matched with the space and design of urban elements structured based on ten fundamental principles. this paper aims to determine the importance rate of these principles in the field of livable urban transportation planning. for this purpose, the optimal weight of defined principles is estimated by using the hybrid best-worst method (bwm) and genetic algorithm (ga) technique. to implement the proposed technique, the tehran metropolis which is one of the overpopulated cities in the middle east is considered a case study. first, a questionnaire for detecting the best (most important) and worst (less important) principles was designed to collect experts’ ideas, and the second questionnaire was then used to examine the weight of the ten principles introduced in the references. results of the first questionnaire showed that among 10 introduced principles for tehran, the principle of simultaneous transportation and city planning had the highest importance, and the principle of determining fair carfare for different transportation modes had the lowest importance. according to the analysis of the second questionnaire and implementation of ga until response stability is reached, the principle of simultaneous transportation and city planning is three times more important than other principles, and it must receive special attention in urban transportation planning. the reason may be related to the considerable gap between tehran and livable principles; thus, synergy in solutions obtained from integrated and simultaneous points of view can solve the sophisticated urban issues.