ارزیابی وضعیت کیفیت محیط شهری، مورد مطالعاتی: نواحی 2 و 3 شهر مراغه

با ظهور مسائل و مشکلات متعدد اجتماعی- فرهنگی، اقتصادی، کالبدی و زیست‌محیطی در شهرهای دنیا در نیمه دوم قرن بیستم که ناشی از رشد شتابان شهرنشینی و عدم ارائه طرح و برنامه مناسب بود، کیفیت محیط شهری به‌ویژه در کشورهای در حال توسعه تنزل یافته است. بر همین اساس در طول سال‌‌های اخیر کیفیت محیط شهری به یکی از موضوعات بسیار اساسی در حوزه مطالعات انسان و همچنین محیط تبدیل شده است. ارزیابی کیفیت نه تنها بر طبق محیط عینی بلکه همین‌‌طور بر پایه درک افراد از محیطی که به آن متعلق هستند صورت می‌‌پذیرد. هدف اصلی این پژوهش ارزیابی وضعیت کیفیت محیط شهری نواحی دو و سه شهر مراغه می‌‌باشد. نوع تحقیق کاربردی و روش آن توصیفی-تحلیلی است. مولفه‌‌های تحقیق اجتماعی، اقتصادی، عملکردی- کالبدی و زیست‌محیطی هستند که برای تجزیه‌وتحلیل گویه‌‌های مولفه‌‌ها از نرم‌افزار spss و از آزمون‌‌های آماری تیِ‌‌ تک‌نمونه‌‌ای، رگرسیون گام به گام و تحلیل واریانس یک‌طرفه استفاده شده است. نتایج بررسی نشان می‌‌دهد که در همه مولفه‌‌های مورد بررسی کیفیت محیط شهری هر دو ناحیه از حد متوسط سه کم‌تر بوده است. همچنین در بررسی و مقایسه‌‌ی نتایج میانگین شاخص‌‌های کیفیت محیطی در دو ناحیه مورد مطالعه مشخص شد که ناحیه 3 شهر مراغه از لحاظ شاخص‌‌های کیفیت محیطی شرایط بهتری نسبت به ناحیه 2 شهر مراغه دارد و بر اساس نتایج رگرسیون چندگانه مشخص شد که شاخص اجتماعی با بتای 404.‏0 بیش‌ترین تاثیر و شاخص اقتصادی با بتای 311.‏0 کم‌ترین تاثیر را بر میزان کیفیت محیطی نواحی 2 و 3 شهر مراغه دارد. این تحقیق در محدوده مورد مطالعه برای اولین بار انجام شده و کیفیت محیط شهری را از تمامی ابعاد به لحاظ بعد ذهنی شهروندان بررسی کرده است.

evaluating urban environmental quality; case study: districts 2 and 3 of maragheh city

the increasing social-cultural, economic, physical, and environmental problems across the world in the second half of the 20th century which are caused by the accelerating urbanism growth and the failure to present an inclusive plan have degraded the quality of the urban environment in cities, particularly in developing nations. for this reason, urban environmental quality has been a topic of interest in human and environmental studies over the past years. quality is evaluated not just by the objective environment but also by people’s perception of the environment to which they belong. the main objective of this study was to evaluate the urban environmental quality of districts 2 and 3 of maragheh city, azerbaijan, iran. the study fell under applied research and used a descriptive-analytical method. the components under study were social, economic, functional-physical, and environmental components, which were analyzed by the spss software, a one-sample t-test, stepwise regression, and one-way anova. findings showed that in all studied components, the mean quality of the urban environment was less than a value of 3 in both districts. the review and comparison of the means of all environmental quality indexes in both districts revealed that district 3 of maragheh city experienced better environmental quality indexes than district 2. also, multiple regression results showed that the social index (β=0.404) and the economic index (β=0.311) had the highest and the lowest impacts on the environmental quality of the city’s districts 2 and 3, respectively. this study is the first work undertaken to investigate the quality of the urban environment from all dimensions, particularly from a subjective dimension.