تبیین تاثیر سرمایه اجتماعی بر توسعه فرهنگی محله‌محور: واکاوی کیفی به روش فراترکیب

کلان‌شهر تهران با تنگناهای متعددی در خصوص مدیریت بهینه سازمان فضایی شهر رو‌به‌رو بوده و رویکرد کنونی در مدیریت کلان و متمرکز آن، به دلیل عدم اتکاء به سازوکارهای محلی، مشارکت مردم و نظام‌های پایدار اکولوژیک محلی، به توسعه پایدار شهری منتهی نشده است. تحقیقات حاکی از آن است که مشارکت شهروندان در ایران و به‌خصوص در تهران دارای موانع ساختاری، اجتماعی- فرهنگی، سیاسی- مدیریت، حقوقی و فضایی است. علی‌رغم موانع موجود، نقاط قوت و فرصت‌های زیادی نیز جهت ایجاد و تقویت مشارکت شهروندان در امور شهری وجود دارد. همچنین ضعف‌ها و تهدید‌های مشارکت از سوی شهروندان و مدیریت شهری، مشارکت را تحت تاثیر قرار داده است. هدف این مطالعه، ارائه مدل سرمایه اجتماعی در توسعه فرهنگی محله‌محور است. به این منظور این پژوهش با رویکرد کیفی و ابزار فراترکیب، به ارزیابی و تحلیل نظام‌مند نتایج و یافته‌های پژوهش پیشین پرداخته است. در این روش با جستجوی کلیدواژه سرمایه اجتماعی و توسعه فرهنگی محله‌محور در پایگاه‌های اطلاعاتی گوناگون، در ابتدا 2151 مطالعه در بازه زمانی (2012-2022 میلادی و 1391-1401 هجری شمسی) یافت شد. از این تعداد، 1468 اثر از نظر عنوان، 429 اثر از نظر چکیده و 199 اثر از نظر متن با هدف و سوالات تحقیق حاضر همخوانی نداشتند؛ بنابراین این آثار کنار گذاشته شدند و تنها 55 اثر که در زمینه سرمایه اجتماعی در توسعه فرهنگی محله‌محور بودند و هم از نظر عنوان و هم محتوا با هدف و سوالات پژوهش حاضر هم‌راستا بودند، برای تحلیل به روش فراترکیب و ارائه الگوی سرمایه اجتماعی در توسعه فرهنگی محله‌محور انتخاب شدند. با مطالعه و بررسی دقیق منابع نهایی‌شده، از هر کدام از منابع، مولفه‌ها و شاخص‌های سرمایه اجتماعی در توسعه فرهنگی محله‌محور استخراج شد. در مجموع مدل سرمایه اجتماعی در توسعه فرهنگی محله‌محور در 6 بعد و 28 مولفه و 247 شاخص شناسایی و  طبقه‌بندی شد.

explanation of social capital on neighborhood-oriented cultural development: a meta-synthesis approach

tehran metropolis has been facing various dilemmas in terms of optimal management of the spatial organization of the city. the current approach in its macro and centralized management has not led to sustainable urban development due to failure in reliance on local mechanisms, people participation, and sustainable local ecological systems. the research indicates that citizens’ participation in iran, especially in tehran, is faced with structural, social, cultural, political, managerial, legal, and spatial obstacles. despite the existing obstacles, there are also numerous strong points and opportunities to create and strengthen citizens’ participation in urban affairs. in addition, the threats and weak points in citizens’ participation and urban management have affected the participation. the present study aimed to propose a social capital model for neighborhood-oriented cultural development. to do so, through a qualitative meta-synthesis approach, it has systematically analyzed and evaluated the results and findings of previous studies. in this method, the keywords “social capital” and “neighborhood-oriented cultural development” were searched for in various databases, initially in 2151 studies in the period 2012 to 2022. among these studies, 1468 did not match the current research’s objective and questions in terms of ‘title’. 429 did not match in terms of ‘abstract’, and 199 did not match in terms of ‘text’. thus, these studies were excluded, and only 55 studies on the role of social capital in neighborhood-oriented cultural development that were in line with the present study’s objective and questions in terms of title and content were selected for the meta-synthesis and provision of a social capital model for neighborhood-oriented cultural development. through a precise evaluation of the finalized references, the components and indicators of social capital in neighborhood-oriented cultural development were extracted. overall, the social capital model in neighborhood-oriented cultural development was categorized and identified in 6 dimensions, 28 components, and 247 indicators.