ارزیابی رابطه بین حس تعلق به مکان و تصویر ذهنی در بدنه‌‌های شهری، مورد مطالعاتی: خیابان امام خمینی اردبیل

افزایش حضور شهروندان در فضاهای عمومی یک شهر در راستای پویایی و جذابیت فضای شهری، نیازمند ایجاد بستری مناسب است. عوامل محیطی و فیزیکی تاثیر قابل ‌توجهی در ایجاد تصویر ذهنی و حس تعلق به مکان شهروندان دارند. فضاهای شهری، باتوجه‌ به حضور و فعالیت افراد شکل می‌گیرند و عناصر بدنه شهری از جمله عوامل محیطی موثر بر شکل‌گیری این روند محسوب می‌شوند. در شهرهای امروزی، استفاده از الگوواره‌های معماری بومی در بدنه شهری به‌منظور ایجاد حس تعلق به مکان و تصویر ذهنی مناسب از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. به همین دلیل، این پژوهش با هدف شناخت مولفه‌های تاثیرگذار بدنه شهری بر ایجاد تصویر ذهنی و به‌تبع آن ایجاد حس تعلق به مکان و همچنین ارزیابی رابطه بین این مولفه‌ها انجام شده است. این پژوهش به‌صورت کاربردی بوده و از روش توصیفی- پیمایشی استفاده شده است. ابزارهای جمع‌آوری داده شامل مطالعات کتابخانه‌ای، مشاهده میدانی و پرسش‌نامه بوده و برای تحلیل داده‌های حاصل از پرسش‌نامه، از آزمون همبستگی پیرسون و تحلیل عاملی استفاده شده است. یافته‌های تحلیل عاملی نشان می‌دهد که بعد کالبدی، فعالیتی و ادراکی به ترتیب بیش‌ترین تاثیر را بر شکل‌گیری تصویر ذهنی شهروندان از مکان و همچنین بعد فعالیتی، کالبدی و ادراکی به ترتیب بیش‌ترین تاثیر را بر ایجاد حس تعلق به مکان در شهروندان دارند. نتایج نشان می‌دهد که تنوع کالبدی و قابلیت دسترسی، عوامل کلیدی در ایجاد تصویر ذهنی شهروندان درباره شهر هستند و حضور سالمندان و زنان در فعالیت‌های عمومی شهری، عاملی بسیار مهمی در ایجاد حس تعلق به مکان است. همچنین، رابطه مستقیم و مثبتی بین تصویر ذهنی شهروندان و حس تعلق به مکان وجود دارد که با ضریب بالا تایید می‌شود.

evaluation of the relationship between sense of place and mental image in urban facades; a case study of imam khomeini street, ardabil

enhancing citizen presence in public spaces of a city is vital for urban dynamism and attractiveness, necessitating the establishment of an appropriate foundation. environmental and physical factors significantly impact the formation of mental images and the sense of place among citizens. urban spaces are shaped by the presence and activities of individuals, and the elements of urban facades are considered influential environmental factors in this process application of native architectural patterns in urban facades to cultivate a positive mental image and a sense of place is particularly significant in modern cities. for this reason, this study attempts to determine the factors that influence the creation of positive mental images and, by extension, a sense of place, as well as the interrelationships among these factors. this applied research employs a descriptive survey method. data collection tools included a literature review, field observations, and questionnaires. pearson correlation and factor analysis tests were used to analyze the questionnaire data. factor analysis findings indicate that the physical, activity, and perceptual dimensions respectively have the most significant impact on the formation of citizens’ mental images of a place. moreover, the activity, physical, and perceptual dimensions respectively have the greatest influence on the creation of a sense of place among citizens. the findings show that physical diversity and accessibility have a major role in influencing how people see their city and that women’s and older people’s involvement in public urban activities is essential for creating a feeling of place. furthermore, a significant coefficient of determination confirms a direct and favorable association between citizens’ mental imagery and their sense of place.